Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel enerji piyasalarının yakından takip ettiği ekim ayına ilişkin "Petrol Piyasası Raporu"nu yayımladı. Rapora göre, Körfez bölgesinden gelen güçlü ihracat ivmesi, ekim ayında dünya genelindeki petrol arzını yukarı taşıdı. Bir önceki aya kıyasla günlük 2 milyon 300 bin varil artış kaydeden küresel petrol arzı, toplamda 105 milyon 360 bin varil seviyesine tırmandı.
Orta Doğu Sevkiyatları Arzı Yukarı Çekti
Bölgedeki deniz taşımacılığını hedef alan tanker saldırılarındaki sert artışa rağmen, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve müttefiklerinden oluşan OPEC+ grubunun üretim kapasitesi dikkat çekici bir büyüme sergiledi. Grubun günlük üretimi aylık bazda 2 milyon 390 bin varil artarak 44 milyon 60 bin varile çıktı.
Bu yükselişin arkasındaki temel itici güç, başta Suudi Arabistan ve Irak olmak üzere Orta Doğu ülkelerindeki arz toparlanması oldu. Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen petrol akışının hızlanması ve Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı petrol boru hattı aracılığıyla yaptığı sevkiyatları artırması, bölgedeki arz genişlemesini doğrudan destekledi.
OPEC+ Dışı Üretimde Bakım ve Kasırga Etkisi
OPEC+ cephesindeki güçlü artışa karşılık, grup dışındaki üreticilerde sınırlı bir geri çekilme yaşandı. OPEC+ dışı ülkelerin günlük petrol arzı 90 bin varil azalarak 61 milyon 300 bin varile geriledi. Bu düşüşte, Brezilya'daki kilit petrol sahalarında yürütülen planlı bakım çalışmaları ile ABD açık deniz üretimini vuran Isaias Kasırgası'nın yol açtığı kesintiler belirleyici rol oynadı.
Yıllık Arz Beklentilerinde Sert Daralma ve Jeopolitik Riskler
Ekim ayındaki aylık yükselişe rağmen IEA, yıl genelindeki toplam arz tablosuna ilişkin temkinli duruşunu koruyor. Ajansın projeksiyonlarına göre, bu yıl küresel petrol arzının geçen yıla oranla günlük 4 milyon 700 bin varil daralarak ortalama 101 milyon 600 bin varil bandında kalması bekleniyor.
Gelecek yıl ise üretimin yeniden ivme kazanarak günlük yaklaşık 6 milyon 500 bin varillik artışla 108 milyon 100 bin varile çıkacağı tahmin ediliyor. Ancak raporda, Orta Doğu'daki enerji altyapısına ve deniz ticaret yollarına yönelik saldırıların oluşturduğu jeopolitik risklerin, gelecek yıla dair bu iyimser toparlanma senaryosunu kırılgan hale getirdiği vurgulanıyor.
Küresel Petrol Talebi Nasıl Şekillenecek?
Arz tarafındaki dalgalanmaların yanı sıra talep cephesinde de önemli değişimler öngörülüyor. IEA verilerine göre, küresel petrol talebinin bu yıl günlük 2 milyon 684 bin varil azalarak ortalama 102 milyon 285 bin varil seviyesine inmesi bekleniyor.
Gelecek yılın ilk aylarında zayıf seyrini sürdüreceği tahmin edilen küresel talebin, mart ayı itibarıyla yeniden yükseliş trendine girmesi öngörülüyor. Bu toparlanmayla birlikte gelecek yıl talebin günlük 2 milyon 12 bin varil artarak 104 milyon 297 bin varile ulaşacağı hesaplanıyor.
Elektrikli Araçlar Ulaşım Yakıtı Talebini Frenliyor
Raporda gelecek yıl beklenen talep artışının kaynaklarına dair çarpıcı detaylar da yer aldı. Tedarik zincirlerinin normalleşmesiyle birlikte, talep büyümesinin yaklaşık yüzde 80'inin petrokimya hammaddeleri olan LPG, etan ve naftadan geleceği öngörülüyor.
Buna karşın ulaşım yakıtlarına olan talepte oldukça sınırlı bir artış bekleniyor. Yüksek akaryakıt fiyatlarının tüketicileri ve filoları yakıt verimliliğine yöneltmesi ve araç parklarındaki elektrifikasyon sürecini hızlandırması, geleneksel ulaşım yakıtlarının büyüme alanını daraltan en önemli etkenler olarak öne çıkıyor.
