Türkiye'nin uzun vadeli enerji bağımsızlığı ve yeşil dönüşüm hedeflerini kapsayan 2040 Milli Enerji Vizyonu, elektrik şebekesinde yeni bir dönemin kapılarını aralıyor. Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında gündemi değerlendiren Hidroelektrik Santralleri Sanayi İş İnsanları Derneği (HESİAD) Başkanı Elvan Tuğsuz Güven, hidroelektrik santrallerin (HES) gelecek dönemde enerji sisteminin temel taşı olacağını vurguladı.
Yenilenebilir enerji kapasitesi üç katına çıkıyor
Türkiye'nin yeni enerji yol haritasında güneş ve rüzgar santrallerinin kurulu gücünde tarihi bir sıçrama öngörülüyor. Mevcut durumda 44 gigavat seviyesinde bulunan rüzgar ve güneş kapasitesinin 2040 yılına kadar 120 gigavata ulaştırılması hedeflenirken, toplam üretimdeki yenilenebilir enerji payının da yüzde 63'ten yüzde 77'ye yükselmesi planlanıyor.
İklim koşullarına bağlı olarak değişkenlik gösteren güneş ve rüzgar üretiminin şebeke dengesini bozmaması için güvenilir bir dengeleyici kaynağa ihtiyaç duyulduğunu belirten Elvan Tuğsuz Güven, HES'lerin bu noktada devreye girdiğini ifade etti. Güven, 2040 vizyonu dahilinde duyurulan 6 bin megavatlık pompaj depolamalı HES hedefinin sektör açısından son derece sevindirici olduğunu belirterek, hidroelektriğin omurga görevi üstlenmesi halinde arz güvenliği ve şebeke frekansının korunmasında çok daha hızlı yol alınacağını dile getirdi.
Barajlar dev birer "su pili" görevi üstleniyor
Enerji depolama teknolojilerinin küresel ölçekte tartışıldığı bir dönemde, Türkiye'nin halihazırda güçlü bir "su pili" altyapısına sahip olduğuna dikkat çekiliyor. Türkiye genelinde yaklaşık 23 bin megavatlık su depolamalı hidroelektrik santral kapasitesi bulunduğunu hatırlatan Güven, büyük ölçekli barajların saatlikten yıllığa kadar uzanan geniş bir zaman diliminde enerji depolama imkanı sunduğunu kaydetti.
Hidroelektrik santrallerin hem temiz bir enerji kaynağı hem de kesintisiz baz yük santrali gibi çalışabilme özelliğine sahip olduğunu vurgulayan Güven, şu değerlendirmede bulundu:
"Hidroelektrik, rüzgar ve güneş yatırımlarının sisteme sorunsuz entegrasyonunu sağlıyor. Diğer yenilenebilir kaynaklarla rekabet eden değil, aksine onların kesintili yapısını tamamlayan stratejik bir güç konumunda bulunuyor."
Enerji koridorundan enerji merkezine geçiş ve piyasa beklentileri
Türkiye'nin yalnızca enerji geçiş güzergahı olmaktan çıkıp bölgesel bir enerji merkezine dönüşme sürecinde kaynak çeşitliliğinin hayati önem taşıdığı belirtiliyor. Avrupa ve Asya'daki pek çok ülkenin pompaj depolamalı HES projelerine hız verdiğine işaret eden sektör temsilcileri, Türkiye'nin de mevcut barajlı santrallerini ilave yatırımlarla bu sisteme entegre edebileceğini öngörüyor.
Bu dönüşümün sürdürülebilir bir zemine oturması için öngörülebilir piyasa koşulları ve uygun finansman modellerinin şart olduğunu ifade eden Güven, hidroelektrik santrallerin elektrik sistemine sağladığı anlık esneklik ve dengeleme hizmetinin piyasa mekanizmaları içinde ayrıca fiyatlandırılması gerektiğinin altını çizdi.
Hibrit santral projelerinde maliyet ve finansman engeli
Mevcut barajlı santrallerin geniş coğrafi alanlara yayılması, bu tesislerin güneş enerjisi santralleriyle birleştirilerek hibrit tesislere dönüştürülmesi için büyük bir fırsat sunuyor. Sektöre bu kapsamda 1700 megavatlık hibrit santral lisansı tahsis edildiğini aktaran Güven, sahadaki uygulamaların istenen hıza ulaşamamasının önündeki engellere dikkat çekti.
Gün içi elektrik fiyatlarındaki düşüklüğün yatırımların geri dönüş süresini uzattığını ve finansmana erişimi zorlaştırdığını belirten Güven, yatırım maliyetleri ile mevcut mevzuat düzenlemelerindeki pürüzlerin giderilmesi durumunda hibrit projelerin çok daha kısa sürede devreye alınabileceğini sözlerine ekledi.
