Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı eylül dönemine ait dış ticaret endekslerini kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan veriler, Türkiye'nin dış satım hacminde yıllık bazda güçlü bir genişlemeye işaret ederken, küresel enerji maliyetlerindeki artışın birim değer endeksleri ve dış ticaret haddi üzerindeki etkisini de ortaya koydu.
Birim değer endekslerinde enerji etkisi öne çıktı
Eylül ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla ihracat birim değer endeksi yüzde 7, ithalat birim değer endeksi ise yüzde 12,7 oranında artış gösterdi. Alt kalemler incelendiğinde, hem ihracat hem de ithalat tarafında en dikkat çekici fiyat hareketliliği yakıt grubunda yaşandı.
Yıllık bazda ihracat birim değer endeksindeki değişimler şu şekilde gerçekleşti:
Yakıtlar: Yüzde 59,9 artış
Ham maddeler (yakıt hariç): Yüzde 12,6 artış
İmalat sanayi (gıda, içecek, tütün hariç): Yüzde 3,8 artış
Gıda, içecek ve tütün: Yüzde 0,2 artış
İthalat birim değer endeksinde ise gıda, içecek ve tütün grubunda yüzde 1,4'lük sınırlı bir gerileme görülürken; yakıtlarda yüzde 52,4, yakıt hariç ham maddelerde yüzde 12,4 ve imalat sanayinde yüzde 4,1'lik yükseliş kaydedildi.
İhracat hacmi büyüdü, ithalat miktarı daraldı
Fiyat etkisinden arındırılmış ticaret hacmini yansıtan miktar endekslerinde ise dış denge açısından pozitif bir tablo oluştu. Eylül 2026'da ihracat miktar endeksi yıllık bazda yüzde 7,8 artarken, ithalat miktar endeksi yüzde 6,3 geriledi.
İhracat miktarındaki büyümeye en yüksek katkıyı yüzde 17,6 ile gıda, içecek ve tütün sektörü sağladı. Bu kalemi yüzde 11,6 artışla yakıt hariç ham maddeler ve yüzde 4,8 ile imalat sanayi takip etti. Yakıt ihracatının miktar bazında yüzde 18,6 azalması dikkat çekti. İthalat miktarında ise gıda, içecek ve tütünde yüzde 15, imalat sanayinde yüzde 1,6 artış yaşanırken; yakıtlarda yüzde 2,1, yakıt hariç ham maddelerde yüzde 1,1 düşüş görüldü.
Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış veriler ne söylüyor?
Kısa vadeli eğilimleri yansıtan mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış serilere göre ihracat miktar endeksi, ağustos ayındaki 145,3 seviyesinden eylülde yüzde 0,1'lik sınırlı bir artışla 145,5'e yükseldi. Takvim etkilerinden arındırılmış seri ise yıllık yüzde 7,8 artışla 136,3'ten 146,9 puana çıktı.
Aynı dönemde mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ithalat miktar endeksi, bir önceki aya göre yüzde 1,6 artarak 111,7'den 113,5'e ulaştı. Takvim etkisinden arındırılmış ithalat miktar endeksi ise geçen yılın eylül ayındaki 117,7 seviyesinden yüzde 6,3 gerileyerek 110,3 olarak kayıtlara geçti.
Dış ticaret haddi 4,7 puan geriledi
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine oranlanmasıyla elde edilen dış ticaret haddi, ithalat fiyatlarındaki daha hızlı yükselişin etkisiyle aşağı yönlü hareket etti. Eylül 2025'te 92,7 olarak ölçülen endeks, 4,7 puanlık kayıpla 2026 yılı eylül ayında 88 seviyesine geriledi.
