Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da toplanan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), iklim diplomasisini kâğıt üzerindeki taahhütlerin ötesine taşıyarak somut eylemlerle buluşturuyor. Zirvenin Mavi Bölgesi’nde yer alan Sıfır Atık Müzesi bünyesindeki Forum Sahnesi, gezegenin en acil ve görmezden gelinen sorunlarından birine sahne oldu: Her gün çöpe giden 1 milyardan fazla öğün.
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş’ın duyurduğu “One Billion Challenge” (1 Milyar Öğün Çağrısı), gıda kaybı ve israfına karşı hükümetlerden hane halklarına, yerel yönetimlerden tarım üreticilerine kadar tüm paydaşları ortak bir taahhüt etrafında toplamayı hedefliyor.
Çöpe Giden Yalnızca Gıda Değil: Su, Toprak ve Emek
Konuşmasında dünya genelindeki açlık tablosu ile israf arasındaki çelişkiye vurgu yapan Samed Ağırbaş, çöpe dökülen her tabağın arkasında devasa bir ekolojik ayak izi bulunduğunu hatırlattı. Gıda kaybı ve israfının küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 8 ila 10’undan doğrudan sorumlu olduğuna işaret eden Ağırbaş, sorunun çok boyutlu faturasına dikkat çekti:
“Her öğünün ardında toprak, su, enerji ve insan emeği saklı. Bir lokmayı israf ettiğimizde yalnızca gıdayı değil, o gıdayı var eden tüm doğal kaynakları ve emeği de geri dönülmez şekilde tüketmiş oluyoruz. Türk kültüründe ekmeğe ve nimete duyulan hürmet, soframızı bölüşme geleneği ve hiçbir canlının hakkını ziyan etmeme bilinci yatar. Saygıdeğer Emine Erdoğan Hanımefendi’nin küresel ölçekte liderlik ettiği Sıfır Atık vizyonundan aldığımız güçle, bu kadim anlayışı tüm dünyanın ortak çevre politikası haline getirmeyi hedefliyoruz.”
2030 Hedefi: İsrafı Yarı Yarıya Azaltmak
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın çevre vizyonu ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum’un koordinasyonunda yürütülen zirve, doğrudan sonuç odaklı projelere alan açıyor. Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan’ın himayesinde uluslararası bir standarda dönüşen Sıfır Atık Hareketi, “One Billion Challenge” ile 2030 yılına kadar küresel gıda israfını yüzde 50 oranında düşürmeyi amaçlıyor.
Girişim, yalnızca genel bir bilinçlendirme kampanyası yürütmekle kalmayıp dört temel operasyonel adımı zorunlu kılıyor:
Taahhüt: İsraf noktalarının saptanması ve azaltım hedeflerinin belirlenmesi,
Eylem: Tedarik zinciri, lojistik ve mutfaklarda doğrudan tasarruf modellerinin uygulanması,
Ölçüm: İsraf edilen miktarın veri odaklı takip edilmesi,
Paylaşım: Başarılı modellerin diğer kurum ve şehirlere ilham olacak şekilde dolaşıma sokulması.
Çiftçiden Metropollere, Restorandan Ev Mutfaklarına Dört Aşamalı Çözüm
Gıda krizinin sadece makro politikalarla değil, mikro alışkanlıkların dönüşümüyle çözülebileceğini belirten Ağırbaş, zincirin her halkası için somut reçeteler sundu. Çiftçilerin modern depolama altyapılarıyla hasat kayıplarını en aza indirmesi, işletmelerin tedarik ağlarındaki fire oranlarını düşürmesi, belediyelerin ihtiyaç fazlası gıdaları hızla sosyal yardım ağlarına entegre etmesi ve hanelerde doğru porsiyonlama ile bilinçli saklama koşullarının benimsenmesi hedefleniyor.
One Billion Challenge çatısı altında toplanacak bu adımlar, fazla gıdanın kaynağında kurtarılması ve gıda bankacılığı gibi sosyal transfer sistemlerinin küresel çapta kurumsallaşması için zemin hazırlayacak.
Girişime ilişkin ayrıntılı hedeflere, uygulama kılavuzlarına ve katılım taahhüt formlarına foodwasteaction.sifiratikvakfi.org platformu üzerinden erişilebiliyor.
