Sanayi Devrimi’nden bu yana gezegenin dengesini sarsan insan kaynaklı emisyonlar, atmosferi daha önce görülmemiş bir ısı kapanına dönüştürüyor. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından yayımlanan yıllık Sera Gazı Bülteni, karbondioksit başta olmak üzere başlıca sera gazlarının yoğunluğunun tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığını belgeledi. Hazırlanan rapor, mevcut tablonun küresel çapta geri döndürülmesi son derece güç bir ısınma trendini kalıcı hale getirdiğini gösteriyor.
WMO verilerine göre, küresel ortalama yüzey karbondioksit (CO2) konsantrasyonu milyonda 426,8 parçacık (ppm) sınırına dayandı. Bu oran, modern sanayileşmenin başlangıcı kabul edilen 1750 yılındaki temel seviyenin yüzde 153’üne karşılık geliyor. Karbondioksitin yanı sıra güçlü sera etkisine sahip metan ve azot protoksit gazlarının da insan faaliyetlerine bağlı olarak eş zamanlı zirveler yapması, iklim krizinin ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor.
Artış Hızı Yarım Asırda Üçe Katlandı
Raporun en dikkat çekici bulgularından biri, atmosferik kirlenmenin ivme kazanma temposu oldu. Salınan toplam karbondioksitin yaklaşık yarısı ormanlar ve okyanuslar gibi doğal yutaklar tarafından absorbe edilirken, geri kalan bölüm atmosferde birikmeye devam ediyor.
İstatistiklere göre karbondioksitin yıllık artış temposu 1960’lı yıllara kıyasla üç katına çıkmış durumda. 20. yüzyılın ortalarında yıllık ortalama 0,8 ppm civarında seyreden yükseliş, 2011–2020 aralığında 2,4 ppm’e ulaştı. 2024–2025 döneminde ise yıllık artış 2,8 ppm olarak ölçüldü. Bu rakam, fosil yakıt tüketiminin yerküre üzerindeki baskısının her geçen yıl katlanarak arttığını doğruluyor.
"Kayıtların En Sıcak 11 Yılı Geride Kaldı"
WMO Genel Sekreter Yardımcısı Ko Barrett, ortaya çıkan tablonun yalnızca meteorolojik bir istatistik olmadığını, doğrudan toplumların ve ekonomilerin geleceğini tehdit ettiğini vurguladı:
"Bir yıl daha, yeni bir rekor daha geride kaldı. Atmosferde hapsolan benzersiz miktardaki ısı; şiddetli fırtınalara, yıkıcı kuraklıklara ve aşırı hava olaylarına doğrudan yakıt sağlıyor. Kayıt altına alınan tarihin en sıcak 11 yılını arka arkaya yaşadık ve bu ivme durma eğilimi göstermiyor. Karbondioksitin doğadaki uzun ömrü göz önüne alındığında, bugün bıraktığımız miras küresel iklimi yüzyıllar boyunca baskı altında tutacak."
Doğal Yutakların Direnci Azalıyor
WMO Kıdemli Bilim Sorumlusu Oksana Tarasova ise verilerin arka planındaki dinamiklere dikkat çekti. Güçlü El Niño hava olaylarının yol açtığı şiddetli kuraklıklar ve orman yangınlarının, bitki örtüsünün karbon tutma kapasitesini zayıflattığını belirten Tarasova, doğal yutakların baskı altında olduğuna işaret etti.
Yıllık 2,8 ppm'lik artışın doğrudan fosil yakıt kullanımındaki ısrardan beslendiğini hatırlatan uzmanlar, hem devam eden emisyonların hem de ekosistemlerin zayıflayan emilim gücünün bir araya gelmesiyle atmosferdeki karbon birikiminin önümüzdeki yıllarda da yukarı yönlü hareketini sürdürmesinin kaçınılmaz olduğunu kaydediyor.
