Kongre’deki dengeleri baştan aşağı değiştirecek ara seçimler yaklaşırken, Amerikan kamuoyunun en can alıcı gündemi ideolojik tartışmalardan sıyrılarak doğrudan mutfak masasına indi. Yüksek enflasyon, enerji fiyatlarındaki sıçrama, tırmanan konut finansmanı maliyetleri ve korumacı ticaret hamlelerinin yarattığı baskı, seçmen nezdinde ekonomi dışındaki tüm başlıkları gölgede bıraktı.
Yapılan son araştırmalar, parti ayrımı gözetmeksizin seçmen kitlesinin ortak bir kaygıda birleştiğini ortaya koyuyor. Pew Research Center verilerine göre, sandığa gitmeye hazırlanan kayıtlı seçmenlerin yüzde 84’ü ekonomik gidişatı tercihini doğrudan şekillendirecek "en kritik faktör" olarak görüyor. Bu oran Demokrat tabanda yüzde 88’i bulurken, Cumhuriyetçi seçmende de yüzde 82 seviyesinde seyrediyor.
Enerji Krizi ve Hürmüz Şoku Raf Fiyatlarını Tetikledi
Tüketici bütçesindeki erimenin merkez üssünde küresel enerji şokları yer alıyor. Orta Doğu eksenli jeopolitik kırılmalar petrol fiyatlarını zirvede tutarken, Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verileri galon başına benzin fiyatının yıllık bazda yüzde 39’u aşan artışla 4,23 dolara çıktığını gösteriyor.
Asıl kırılma ise sanayi, lojistik ve tarım taşımacılığının omurgasını oluşturan dizelde yaşanıyor. Galon başına 6,33 dolara ulaşan dizel fiyatı, geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 72’lik tarihi bir artışa işaret ediyor. Küresel akaryakıt faturasında yaşanan 468 milyar dolarlık ek külfetin yaklaşık üçte birini (160 milyar dolar) tek başına üstlenen ABD'de, tarladan market raflarına uzanan tedarik zinciri maliyetleri nihai etiketlere doğrudan yansıyor.
Çekirdek Baskı Sürüyor, Fed Yeniden Sıkılaşmaya Döndü
Manşet enflasyon eylül ayında aylık yüzde 0,6 ve yıllık bazda yüzde 3,7 ile son ayların zirvesine tırmanırken, üretici cephesindeki (ÜFE) yıllık yüzde 6,3'lük artış maliyet baskısının süreceğine işaret ediyor. Yaklaşık 6 yıldır yüzde 2’lik resmi hedefin üzerinde kalan fiyat artışları karşısında ABD Merkez Bankası (Fed), üç yıllık aranın ardından para politikasında yeniden frene basarak politika faizini yüzde 3,75-4 bandına taşıdı.
Faiz artışlarının ilk doğrudan darbesi ise gayrimenkul sektörüne indi. 30 yıl vadeli mortgage faizlerinin yüzde 7,37 ile yüksek seyrini koruması, bekleyen konut satışlarını yıllık bazda yüzde 11,3 oranında gerileterek sektörü derin bir durgunluğa sürükledi.
Borç Yükü 40 Trilyon Doları Aştı, Güven Dip Seviyede
Makroekonomik cephede büyüme yüzde 3,4 ile güçlü kalmasına karşın, kamu maliyesindeki bozulma alarm veriyor. Federal bütçe açığının 1,99 trilyon dolara ulaşması ve toplam borcun 40,4 trilyon doları aşmasıyla birlikte net faiz giderleri ilk kez 1 trilyon dolar sınırını geçti; savunma ve sağlık harcamalarını geride bırakarak bütçenin en ağır yüklerinden biri oldu.
Michigan Üniversitesi Tüketici Güven Endeksi'nin 48 puanla son beş ayın dip seviyesine inmesi, halkın cüzdandaki erimeyi doğrudan hissettiğinin somut bir göstergesi. Anketler, seçmenin yüzde 64’ünün mevcut ekonomi yönetimini onaylamadığını ve özellikle benzin fiyatları ile hayat pahalılığındaki artıştan dolayı sandıkta hesap sormaya hazırlandığını ortaya koyuyor. Temsilciler Meclisi ve Senato'daki başa baş yarışlarda son sözü, siyasi söylemler değil, doğrudan geçim şartları söyleyecek.
