Türkiye ile Özbekistan, son yıllarda ivme kazanan diplomatik ve ticari ilişkilerini yeni anlaşmalarla taçlandırarak kapsamlı bir ekonomik atılım başlattı. İki ülke cumhurbaşkanlarının ortaya koyduğu ortak vizyon çerçevesinde, geçen yıl 3,1 milyar dolar seviyesinde tamamlanan ikili ticaret hacminin ilk aşamada hızla 5 milyar dolara, orta vadede ise 10 milyar dolara ulaştırılması hedefleniyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in Ankara’da gerçekleştirdiği üst düzey temaslar, bu ortaklığın zeminini güçlendirdi. Zirve kapsamında ticaret, sosyal güvenlik ve iş dünyasının koordinasyonunu kapsayan 5 stratejik anlaşma imzalanırken, iki ülke arasındaki ticari bariyerleri minimize edecek kritik mekanizmalar hayata geçirildi.
Ticaretin Önünü Açan Kritik Adım: İş ve Yatırım Konseyi
İkili ilişkilerde somut kazanımlar elde edilmesini sağlamak amacıyla yürürlüğe konan düzenlemelerin başında, "Tercihli Ticaret Anlaşması'nın (TTA) Kapsamını Genişleten Protokol" geliyor. Anlaşma, mal ve hizmet akışındaki gümrük kolaylıklarını artırarak pazar payını genişletmeyi amaçlıyor.
Ekonomik bağları doğrudan sahaya yansıtacak en önemli kurumsal adım ise "Türkiye-Özbekistan İş ve Yatırım Konseyi" oldu. Bu konsey sayesinde kamu otoriteleri ile özel sektör temsilcileri düzenli aralıklarla bir araya gelecek; sanayiden enerjiye, madencilikten ulaştırmaya kadar birçok stratejik sahada ortak yatırımların önü açılacak.
Türkiye Dış Ticarette Net Fazla Veriyor
Özbekistan'ın küresel pazardaki en büyük dördüncü ticaret ortağı konumundaki Türkiye, son yıllarda bu ülkeyle yürüttüğü ticari operasyonlarda istikrarlı bir şekilde ihracat fazlası veriyor.
2021-2025 Seyri: 2021 yılında 1,84 milyar dolar olan ihracat, 2024'te 2,2 milyar doların üzerine çıkarken geçen yıl yaklaşık 2,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.
İthalat Dengesi: Aynı dönemde Türkiye'nin Özbekistan'dan gerçekleştirdiği ithalat kontrollü bir seyir izleyerek geçen yılı 1,03 milyar dolar düzeyinde kapattı. Böylece Türkiye, son iki yılda ikili ticarette yıllık 1 milyar doların üzerinde net dış ticaret fazlası üretti.
2026 Göstergeleri: Bu yılın ilk dokuz aylık döneminde ihracat 1,5 milyar doları aşarken, toplam ticaret hacmi şimdiden 2,4 milyar dolar barajını yakalamış durumda.
Makine İhracatı Zirvede, Müteahhitlikte Dev Hacim
İki ülke arasındaki mal değişiminde yüksek katma değerli sanayi ürünleri belirleyici rol oynuyor. Türkiye'nin Özbekistan pazarındaki ihracat liderliğini 572 milyon dolarla makine, mekanik cihazlar ve yedek parçalar üstleniyor. Bu grubu 194 milyon dolarla elektrikli cihaz ve aksamları ile 123 milyon dolarlık plastik mamulleri takip ediyor. Türkiye'nin Özbekistan'dan yaptığı ithalatta ise sanayinin temel girdilerinden bakır ve bakır mamulleri 414 milyon dolarla başı çekiyor.
Ticaretin yanı sıra Türk taahhüt sektörü de Özbekistan'ın kalkınma projelerinde kritik roller üstlenmeye devam ediyor. Ülkedeki yabancı müteahhitler sıralamasında 6'ncı basamağa yükselen Türk firmaları, bugüne kadar toplam büyüklüğü 9,5 milyar doları aşan 333 büyük ölçekli altyapı ve üstyapı projesini başarıyla tamamladı.
Turizmde 5 Yılda Yüzde 138'lik Sıçrama
Ekonomik yakınlaşmanın doğrudan yansıdığı alanlardan biri de kültürel ve beşeri bağlar oldu. Türkiye'yi ziyaret eden Özbek vatandaşlarının sayısı, son 5 yılda yüzde 138,3 oranında rekor bir artış kaydetti. Salgın öncesinde yıllık ortalama 146 bin düzeyinde olan ziyaretçi sayısı, uygulanan kolaylaştırıcı vize ve ulaşım politikaları sayesinde geçen yıl 649 bin 719'a yükselerek tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.
