Batılı ülkelerin yaptırımları ve yedek parça tedarikindeki kısıtlamalar nedeniyle halihazırda zorlu bir süreçten geçen Rus sivil havacılığı, sınır ötesi insansız hava aracı (İHA) saldırıları sebebiyle yeni bir darboğazın eşiğine geldi. Güvenlik gerekçesiyle sık sık kapatılan hava sahaları; sefer iptalleri, saatleri bulan rötarlar ve zincirleme operasyonel maliyetlerle havacılık sektörünü ağır bir baskı altına alıyor.
Kısıtlama Sayısı Bir Yılda Dokuz Katına Çıktı
Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı (Rosaviatsiya) kayıtlarını izleyen analiz platformu Doletit’in paylaştığı verilere göre, ülkede yılın ilk 10 ayında havalimanlarına yönelik tam 3 bin 596 kez geçici uçuş kısıtlaması getirildi.
Tablonun vehameti aylık verilere bakıldığında daha net ortaya çıkıyor:
Ocak ayında 97 olan kısıtlama adedi; Mart’ta 286’ya, yaz aylarında tırmanışa geçerek Ağustos’ta 568’e ulaştı.
Geçen yılın aynı döneminde yalnızca 60 olan Ekim ayı kısıtlama sayısı, bu yıl yaklaşık 9 kat artışla 545 olarak kayıtlara geçti.
Yılın ilk 5 ayında kaydedilen 1.166 kısıtlamaya karşılık, Haziran-Ekim dönemindeki sayı 2 bin 430'u aştı.
Kısıtlama kararları yalnızca çatışma hattına komşu bölgelerle sınırlı kalmıyor. Ülkenin ana ulaşım merkezleri sayılan Moskova'daki Şeremetyevo, Domodedovo, Vnukovo ve Jukovski havalimanları da sık sık iniş ve kalkış trafiğine kapatılıyor. Güvenlik protokolleri gereği devreye sokulan bu kısıtlamaların yaklaşık yarısının ise gece 23.00 ile sabah 06.00 saatleri arasında uygulanması dikkat çekiyor.
Rötarlar Yüzde 20 Arttı, Programlar Altüst Oldu
Rusya Ulaştırma Bakanlığı verileri, hava sahasındaki güvenlik tedbirlerinin yolcu trafiğine yansımasını gözler önüne seriyor. Ülke genelinde 2 saati aşan uçuş gecikmeleri, Ocak-Ağustos döneminde yıllık bazda yüzde 20,3 yükselerek 118 bin sınırını aştı.
Doletit'in 118 havalimanını kapsayan Ekim ayı incelemesi ise yaklaşık 131 bin uçuş hareketinin 51 bin 904’ünde en az 15 dakikalık gecikme yaşandığını, 7 binden fazla seferin ise doğrudan iptal edildiğini gösteriyor.
Havayolu Şirketlerine Ek Operasyon ve Lojistik Faturası
Hava sahasının anlık kapanması nedeniyle iniş yapamayan uçaklar alternatif kentlere yönlendirilirken, şirketler yolcuların konaklama, yemek ve transfer ihtiyaçları nedeniyle ciddi ek maliyetlerle karşılaşıyor. Uçuş ekiplerinin yasal dinlenme sürelerinin dolması ise ertelenen seferlerin yeniden planlanmasını daha da karmaşık hale getiriyor.
Ülkenin bayrak taşıyıcısı Aeroflot, yalnızca 23 Ekim'deki Şeremetyevo kısıtlamalarında 2 bin 600'den fazla yolcuyu otellere yerleştirmek zorunda kaldığını, binlerce yolcuya yemek ve su desteği sağlarken yüzlerce kişiyi karayoluyla varış noktalarına ulaştırdığını bildirdi. Şirket, Ekim ayının son günlerinde tekrarlanan hava sahası kapanmalarında da binlerce yolcuya konaklama sağlamak ve ek lojistik ağlar kurmak durumunda kaldı.
Yaptırımlar ve Güvenlik Tedbirleri Arasında Çifte Kıskanç
Rus havacılık sektörü, İHA kaynaklı güvenlik tehditlerinin yanı sıra 2022'den bu yana devam eden uluslararası yaptırımların gölgesinde ayakta kalmaya çalışıyor. ABD ve Avrupa Birliği'nin karşılıklı hava sahası yasakları, uçak ve yedek parça tedarikine yönelik ihracat ambargoları ve bakım hizmetlerinin durdurulması, filoların sürdürülebilirliğini zorlaştırıyordu.
Dış hatlarda rota kısıtlamaları ve teknik parça sıkıntısıyla mücadele eden Rus taşıyıcılar, iç hatlarda da tırmanan İHA alarmları nedeniyle hem gökyüzünde hem de operasyon merkezlerinde çifte kriz yönetimiyle sınav veriyor.
