İstanbul'da uluslararası karar alıcılar, akademisyenler ve sektör temsilcilerini bir araya getiren TRT World Forum 2026, küresel ticaret ağlarının karşı karşıya kaldığı en kritik sınavları gündeme taşıdı. Jeopolitik krizlerin gölgesinde güvenliğini kaybeden deniz rotaları, enerji fiyatlarındaki sıçramanın tetiklediği üretim baskısı ve sınır kapılarında uzayan bürokratik engeller, düzenlenen özel panelde çok boyutlu olarak tartışıldı.
Enerji Maliyetleri İmalat Çarklarını Zorluyor
Birleşmiş Milletler Batı Asya Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (ESCWA) Enerji Bölümü Başkanı Radia Sedaoui, enerji piyasasındaki dalgalanmaların doğrudan tedarik zincirlerini sarstığını ve enflasyonist baskıyı derinleştirdiğini vurguladı.Yüksek ithalat maliyetlerinin özellikle Japonya ve Güney Kore gibi sanayi devlerinin üretim gücünü zayıflattığına dikkat çeken Sedaoui, arz güvenliği için tek bir rotaya veya kaynağa bağımlı kalmanın sürdürülemez olduğunu belirtti. Çin'in uzun süredir Rusya, Latin Amerika ve Afrika ekseninde çeşitlendirdiği tedarik ağlarının, benzer riskleri minimize etmek isteyen diğer ekonomiler için de bir modele dönüştüğü ifade edildi.
Sınır Kapılarında Bürokratik Kilit: Vize ve Geçiş Engelleri
Kara yolu taşımacılığındaki operasyonel zorluklara değinen Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği (IRU) TIR ve Transit Hizmetleri Direktörü Tatiana Rey-Bellet, transit ticaretin önündeki en büyük bariyerin bürokrasi olduğunu kaydetti. 79 ülkenin dahil olduğu TIR rejiminin gümrük süreçlerini hafifletmeyi hedeflemesine karşın, profesyonel sürücülerin haftalarca süren vize süreçleri ve sınır kapılarındaki uzun beklemeler nedeniyle hareket kabiliyetini kaybettiğini aktaran Rey-Bellet; acil olarak uzun süreli, çok girişli vizeler ve basitleştirilmiş gümrük prosedürlerinin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
Hürmüz Boğazı'na Alternatif Yatırımlar
Texas A&M Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Jean-Paul Rodrigue ise çatışma bölgelerine yakın kritik su yollarının yarattığı kırılganlığı değerlendirdi. Deniz taşımacılığında güvenliğin zedelenmesiyle birlikte küresel aktörlerin aktarmalı hatlara, kara yollarına, demir yolu ağlarına ve boru hatlarına yöneldiğini belirten Rodrigue, özellikle Hürmüz Boğazı'nı devre dışı bırakabilecek kara koridorlarına yönelik dev altyapı yatırımlarının önümüzdeki süreçte hız kazanacağını öngördü.
Panelde ortak vurgu, bölgesel diplomasinin güçlendirilmesi ve koridor çeşitliliğinin bir tercih değil, küresel ekonomik istikrar için zorunluluk haline geldiği yönünde oldu.
