Küresel enerji piyasalarında tedarik güvenliğine ilişkin endişeler yeniden tırmanırken, Avrupa Birliği (AB) yaklaşan kış dönemini son 13 yılın en zayıf doğal gaz stoklarıyla karşılıyor. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) yayımladığı son Küresel Gaz Arz Güvenliği Değerlendirmesi, kıtanın enerji mimarisindeki kırılganlıkları ve olası bir soğuk hava dalgasında karşılaşılabilecek riskleri gözler önüne serdi.
Avrupa genelindeki yer altı doğal gaz depolama tesislerinde doluluk oranı halihazırda yüzde 74,6 bandına kadar gerilemiş durumda. Bu tablo, 2013 yılından bu yana bir kış başlangıcında kaydedilen en düşük seviye olarak kayıtlara geçti.
Hürmüz Boğazı Krizi Fiyatları Zirveye Taşıdı
Küresel ölçekte esnek LNG kontratlarının yaygınlaşması piyasa dayanıklılığını bir nebze artırsa da kritik deniz ticaret güzergahlarındaki jeopolitik krizler dengeyi altüst etti. Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarının fiilen durma noktasına gelmesi, küresel piyasaları derinden sarstı.
Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri çıkışlı LNG yüklemelerinde mart-ekim döneminde 60 milyar metreküpten fazla kayıp yaşandı. Tedarik zincirindeki bu ağır darbe; Avrupa ve Asya spot piyasalarındaki doğal gaz fiyatlarını 2022-2023 enerji krizinden bu yana görülen en yüksek seviyelere fırlattı.
Projeksiyonlara göre, küresel LNG arzı bu yıl yaklaşık yüzde 3 (20 milyar metreküp) gerileyecek. Orta Doğu'daki arz sıkıntıları, Avrupa sanayisinde azalan tüketim ve Asya'nın elektrik üretiminde kömüre yönelmesiyle birlikte küresel doğal gaz talebinin de yüzde 1,5 (65 milyar metreküp) daralması bekleniyor.
Depolar Yüzde 10'un Altına İnebilir: Çekiş Hızı Düşecek
Depoların beklenenden daha boş olması, kış aylarında tüketimin tavan yaptığı anlarda AB'nin küresel spot LNG kargolarına olan bağımlılığını en üst seviyeye çıkarıyor. Mevsim koşullarının normallerden soğuk seyretmesi, iletim hatlarında yaşanabilecek teknik aksaklıklar veya ek kesintiler, Avrupa'yı doğrudan kriz senaryosuyla baş başa bırakabilir.
IEA simülasyonları, sert bir kış mevsimi ile Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın sürmesi senaryosunda, AB gaz depolarındaki doluluğun Mart 2027 itibarıyla yüzde 10'un altına gerileyebileceğini gösteriyor. Depolardaki gaz miktarı kapasitenin yüzde 30'unun altına düştüğünde, fiziki basınç kaybı nedeniyle şebekeye gaz pompalama hızının ciddi şekilde yavaşlaması riskin boyutunu daha da büyütüyor.
Kıtalararası Kargo Savaşı Kapıda
Avrupa'nın eriyen stokları, depolama kapasiteleri sınırlı olan Asya ve Güney Amerika pazarlarıyla olan rekabeti körüklüyor. Sayısı kısıtlı olan esnek LNG gemileri için ülkeler arasında başlayacak rekabetin, spot fiyatlar üzerinde yeni bir yukarı yönlü baskı oluşturması kaçınılmaz görülüyor.
Mevcut tablonun sadece kış aylarıyla sınırlı kalmayacağı, depoların kış çıkışında boşalması halinde 2027 yazı boyunca yeniden dolum yapma maliyetinin ve zorluğunun piyasalardaki arz sıkışıklığını bir sonraki yıla da taşıyabileceği vurgulanıyor.
