Orta Doğu'da süregelen arz kesintileri, Brent petrol fiyatlarını 100 doların üzerine taşırken, bu durum ABD'deki akaryakıt maliyetlerini artırarak enflasyon baskısını yükseltiyor. Enerji fiyatlarının para politikası üzerindeki etkisi giderek belirginleşiyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim etkili oluyor
Petrol fiyatlarının yeniden üç haneli seviyelere ulaşmasında, Hürmüz Boğazı'ndaki artan gerilim ile Suudi Arabistan kaynaklı arz kesintileri büyük rol oynamaktadır. ABD'nin İran petrol tankerlerine yönelik müdahaleleri sonrası, İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nda iki ABD gemisi ile sekiz tankere saldırdığını duyurmuş ve bu da Brent petrolün varil fiyatını yaygın olarak %3'ten fazla artırmıştır.
Bu durum, küresel petrol piyasasında daha derin bir arz sıkışıklığı yaratmış, Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'nın da saldırılara maruz kalması ile fiyatlar %6'dan fazla artarak 107,63 dolara ulaşmıştır. Piyasa kaynakları, bazı petrol sevkiyatlarının iptal edilmesinin ardından dünyanın petrol arzının %4'üne kadarının risk altında olduğunu belirtmektedir.
Yüksek fiyatlar enflasyon üzerindeki baskıyı artırıyor
Amerikan Otomobil Birliği'nin (AAA) verilerine göre, benzinin ortalama fiyatı 17 Eylül itibarıyla 4,44 dolara yükselerek geçen yılın aynı dönemine göre %38,7'lik bir artış göstermiştir. Motorinin fiyatı ise yıllık %73 artışla 6,40 dolara ulaşarak rekor seviyeyi gördü. Bu durum, enflasyonu artıran enerji maliyetlerinin önemli bir kaynağı haline geldi.
ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta %3,4 artarken, benzin fiyatlarındaki %3,9'luk yükseliş bu artışın üçte birine denk gelmektedir. Artan akaryakıt maliyetleri, ulaşım ve üretim maliyetlerini de etkileyerek, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) para politikasını şekillendiriyor.
Politik baskılar ve stratejiler
Yüksek petrol fiyatlarının etkisi sadece ekonomik alanda değil, siyasi alanda da kendini göstermekte. 3 Kasım'daki Kongre ara seçimleri yaklaşırken, Beyaz Saray, akaryakıt maliyetlerini düşürme çabası içinde, petrol rafinaj kapasitesini artırmak için çeşitli adımlar atmayı değerlendiriyor. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki petrol akışının sürdüğünü savunarak, savaşın seçimlerden sonra sona ereceğine dair mesajlar veriyor.
Trump, yüksek akaryakıt fiyatlarının düşmesi için İran ile ilişkilerin normalleşmesini kapıda görüyor. Bunun yanı sıra, Temsilciler Meclisi'nde Amerikan güçlerinin İran'la yaşanan çatışmalardan çekilmesi önerileri gündemine gelen konular arasında yer almakta. Yüksek petrol fiyatlarının benzin ve motorin üzerindeki etkileri, ara seçimler öncesinde siyasi ortamı etkilemeye devam ediyor.
