Uluslararası gıda emtia piyasaları, ekim ayında alım iştahının zayıflaması ve temel tarım ürünlerindeki arz hareketliliğiyle birlikte yönünü aşağıya çevirdi. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından açıklanan aylık veriler, küresel gıda harcamalarında kritik paya sahip olan pek çok kalemde gerileme yaşandığını ortaya koydu.
FAO Gıda Fiyat Endeksi, ekimde bir önceki aya kıyasla yüzde 1,2'lik düşüş kaydederek 133,9 puana çekildi. Yıllık bazda yüzde 5,9'luk bir artış trendini koruyan gösterge, Rusya-Ukrayna krizinin hemen ertesinde, Mart 2022'de kaydedilen rekor seviyenin ise yaklaşık yüzde 16,4 gerisinde seyrediyor. Endeksteki aylık geri çekilmede; zayıflayan küresel talep ile tahıl, süt ve et gruplarındaki gevşeme belirleyici rol oynadı.
Tahılda Dört Aylık Rota Kırıldı, Pirinç Ayrı Kulvarda
Uluslararası tahıl piyasalarında eylül ayına göre yüzde 4,5'lik sert bir gevşeme izlendi. Özellikle Arjantin'den gelen olumlu hasat sinyalleri ve küresel ithalatçıların temkinli duruşu, dünya buğday fiyatlarını son dört ayda ilk kez geriletti. Karadeniz sevkiyat rotalarına dönük iyimser beklentiler fiyatları aşağı iterken, bölgedeki lojistik aksaklıklar düşüşün derinleşmesini sınırladı.
Mısır cephesinde ABD hasadı ve Güney Amerika'daki yüksek rekolte öngörüleri fiyatları aşağı çekerken, pirinç piyasası zıt yönde hareket etti. İklim kaynaklı hasat gecikmeleri ve sahadaki zorluklar nedeniyle pirinç endeksi aylık bazda yüzde 1,6 artış gösterdi.
Şeker Fiyatları İki Yılın Zirvesinde
Endeksin genelindeki gevşemeye karşın şeker kalemi rekor tazeledi. FAO Şeker Fiyat Endeksi ekimde yüzde 6,6 sıçrayarak Aralık 2024’ten bu yana kaydedilen en yüksek değere ulaştı. Yıllık artışı yüzde 28,8'i bulan şekerdeki bu tırmanışta, Brezilya'nın merkez-güneyindeki sağanak yağışların hasat çalışmalarını sekteye uğratması ile Hindistan, Tayland ve Avrupa Birliği merkezli üretim kaygıları etkili oldu.
Yağlarda Sınırlı Artış, Hayvansal Ürünlerde Fiyat Gevşemesi
Bitkisel yağ grubunda fiyatlar aylık yüzde 0,3'lük sınırlı bir yükseliş sergiledi. Biyoyakıt talebinin desteğiyle soya yağı 2022 sonundan bu yana görülen en yüksek değerlere yaklaşırken, ayçiçeği yağı Karadeniz'deki arz kısıtlarıyla toparlanma kaydetti.
Hayvansal ürün piyasalarında ise arz bolluğu ve alıcı ilgisizliği belirleyici oldu. Bol piyasa arzının talebi aşması sonucu FAO Süt Ürünleri Endeksi yüzde 1,1 gerilerken; sığır, koyun ve domuz eti fiyatlarındaki düşüş FAO Et Fiyat Endeksi'ni yüzde 1,2 aşağı çekti.
Dünya Tahıl Üretiminde Tarihi İkinci Zirve Beklentisi
FAO, güncel piyasa değerlendirmelerinin yanı sıra küresel gıda dengesine ışık tutan Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu'nu da paylaştı. Rapora göre, küresel tahıl üretiminin 2026 sezonunda önceki rekorun hemen ardında kalarak 2 milyar 999 milyon ton seviyesinde gerçekleşmesi, böylece tarihin en yüksek ikinci üretim hacmine ulaşması bekleniyor.
Başta buğday olmak üzere ana tahıl ürünlerinde gerileme, yemlik tahıllarda ise hafif bir daralma hesaplanıyor. Üretici marjlarındaki düşüş ve El Nino'nun yol açtığı iklimsel baskılar nedeniyle küresel pirinç üretiminin son dört sezonda ilk kez azalarak 552 milyon tona (%2,5 düşüş) ineceği öngörülüyor. 2026/27 sezonunda dünya genelindeki tahıl tüketiminin ise yüzde 0,2'lik hafif bir ivmeyle 2 milyar 971 milyon tona ulaşacağı tahmin ediliyor.
