Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleşen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) bünyesindeki Küresel Finans Zirvesi, kalkınma finansmanının geleceğine yön veren kritik açıklamalara sahne oldu. Zirvenin açılış oturumunda uluslararası yatırımcılara ve hükümet temsilcilerine hitap eden Dünya Bankası Grubu Başkanı Ajay Banga, küresel kalkınma projelerinin en zayıf karnı haline gelen kur oynaklığını aşmak için attıkları yapısal adımları paylaştı.
Kur oynaklığına karşı yerel para kalkanı
Gelişmekte olan ekonomilerde yaşanan devalüasyon ve kur dalgalanmalarının uzun soluklu yatırımları finansal açıdan sürdürülemez hale getirdiğine işaret eden Banga, kurumun özel sektör kolu olan Uluslararası Finans Kurumu (IFC) üzerinden sağlanan kaynakların yaklaşık yüzde 35'inin artık doğrudan yerel para cinsinden aktarıldığını belirtti.
Kur şoklarının projeleri henüz başındayken batırmasını engellemek istediklerini vurgulayan Banga, kalıcı bir çözüm için Uluslararası Para Fonu (IMF) ile koordinasyon halinde olduklarını kaydederek, tam 40 ülkede yerel para birimi piyasalarını derinleştirecek ve likiditeyi artıracak özel bir program yürüttüklerini aktardı.
Akıllı kalkınma modeli: azaltım değil uyum önceliği
Kalkınma mimarisinin fiziksel ve beşeri altyapı, öngörülebilir kural seti ve hedefe odaklı sermaye olmak üzere üç ana dayanak üzerine inşa edildiğini anlatan Banga, sanayileşmiş ülkeler ile gelişmekte olan coğrafyalar arasındaki iklim vizyonu farkına dikkati çekti. Gelişmiş ülkelerin gündeminde karbon salımını düşürmeye dönük "azaltım" çabalarının ilk sırada olduğunu hatırlatan Banga, gelişmekte olan ekonomilerin ise hayatta kalabilmek adına doğrudan "uyum" mekanizmalarına ihtiyaç duyduğunu söyledi.
Kıyı şeritlerinin korunması, tarımsal hasadın ve tatlı su kaynaklarının güvence altına alınması ile afetlere dirençli altyapıların kurulmasının ertelenemez olduğunu belirten Banga, "akıllı kalkınma" yaklaşımını hayata geçirdiklerini ifade etti. Taşkınlara dayanıklı yolların ticareti kesintisiz kıldığını, aşırı sıcaklara karşı yalıtılmış okulların eğitimin aksamasını önlediğini ve kuraklığa dirençli tohumların verimliliği koruduğunu anımsatan Banga, her bir harcamanın hem ekonomik büyüme hem de iklimsel direnç üreten ikili fayda sağlaması gerektiğinin altını çizdi.
Özel sektör sermayesinde 112 milyar dolarlık rekor seferberlik
Yatırımcıların kontrol edemedikleri riskleri sırtlamaktan kaçındığını, bu sebeple kalkınma bankacılığının güvence mekanizmalarını modernize ettiğini belirten Banga, garanti sistemlerini sadeleştirdiklerini bildirdi. Dört yıl önce 5 milyar dolar seviyesinde bulunan yıllık garanti ihracının 25 milyar dolara çıkarıldığını dile getiren Dünya Bankası Grubu Başkanı, özel sermayenin risk iştahını açacak yeni fon modellerini devreye aldıklarını aktardı.
IFC ile birlikte 100 milyon dolarlık öz kaynak aktarımıyla "Frontier Opportunities Fund"ı başlattıklarını duyuran Banga; hayırsever sermaye grupları ve etki yatırımcılarıyla ortaklaşa, iklim projelerinde ilk kayıp koruması ve ikincil öz sermaye sağladıklarını duyurdu. Risk paylaşımındaki bu dönüşüm rakamlara da doğrudan yansıdı: 2022 mali yılında harekete geçirilen özel sektör sermayesi 35 milyar dolar seviyesindeyken, son mali yılda üç katın üzerinde bir sıçramayla 112 milyar dolara ulaştı.
Proje bekleyen değil iş üreten bankacılık ağı
Dünya Bankası'nın yalnızca başkentlerde masa başında proje bekleyen geleneksel alıcı mantığını terk ettiğini bildiren Banga; New York, Frankfurt, Milano ve Tokyo gibi finans merkezlerindeki temsilciliklerin genişletildiğini duyurdu.Amaçlarının küresel sermaye aktörleriyle doğrudan kendi merkezlerinde temas kurmak olduğunu belirten Banga,sahadaki sorunları hızla çözen, bağlayıcı iş ortaklıkları kuran ve proaktif bir "iş geliştirme" yaklaşımını merkeze koyan bir kurumsal dönüşümü sürdürdüklerini kaydetti.
