Dünya genelinde hız kazanan yeşil dönüşüm dalgası, artık salt bir çevre ve iklim politikası olmaktan çıkarak doğrudan jeopolitik üstünlük ve ekonomik egemenlik mücadelesine evriliyor. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında değerlendirmelerde bulunan Koç Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili Ali Koç, uluslararası enerji mimarisindeki köklü kırılmaları masaya yatırarak Türkiye’nin önündeki riskleri ve yakalayabileceği sıçrama alanlarını aktardı.
Kritik mineraller yeni petrol dengesini kuruyor
Geçmiş yüzyılda jeopolitik dengeleri şekillendiren petrol hakimiyetinin yerini hızla temiz enerji hammaddelerine bıraktığına işaret eden Ali Koç, kritik minerallerin geleceğin stratejik güç odağı olacağını belirtti. Bu kaynakların yalnızca yeraltından çıkarılmasının yeterli olmadığını, asıl belirleyici gücün işleme ve rafinaj tesislerinde toplandığını hatırlatan Koç, Batılı aktörlerin bu sahadaki üretim adımlarında geride kaldığının altını çizdi.
Fosil yakıtlardan çıkış planlanırken yeni bir dışa bağımlılık tuzağına düşülmemesi gerektiğini ifade eden Koç, kritik madenlerin rafinajından uç ürün üretimine kadar tüm aşamaları kapsayan yerli ve milli bir ekosistem inşa edilmedikçe tam ekonomik bağımsızlıktan söz edilemeyeceğini dile getirdi.
Çin modeli: Ölçek ekonomisi, devlet desteği ve teknoloji hakimiyeti
Yenilenebilir enerji ekipmanları pazarında Çin’in kurduğu açık ara liderliğe değinen Koç, güneş paneli üretim kapasitesinde bu ülkenin yüzde 90’ı aşan küresel paya ulaştığını; batarya ve rüzgar türbini imalatında da benzer bir ağırlık koyduğunu aktardı.
Bu tablonun rastlantısal olmadığını; devlet teşvikleri, devasa ölçek avantajı ve uzun vadeli planlamanın bir sonucu olduğunu vurgulayan Koç, Çin’in hem kendi iç tüketimini karşılayarak dışa bağımlılığı kırdığını hem de dünyaya teknoloji satarak muazzam bir ticari getiri sağladığını ifade etti.
Yüksek finansman bariyerine karşı pragmatik iş birliği
Türkiye’nin mevcut makroekonomik koşullarında yenilenebilir enerji hamlelerinin önündeki en büyük engellerden birinin sermaye maliyeti olduğunu anımsatan Koç, yatırım modellerinde esnek ve rasyonel adımlar atılması gerektiğini kaydetti.
Batılı şirketlerin finansman yapılarına kıyasla Çinli oyuncuların hem ileri teknolojiyi hem de rekabetçi finansman paketlerini aynı anda masaya koyabildiğini belirten Koç, doğrudan yatırım çekmek yerine bu teknolojiler ve finansman kaynaklarıyla ortaklıklar kurmanın Türkiye'nin yeşil dönüşüm sürecini kayda değer biçimde hızlandıracağını söyledi.
"Yeni denklem ekonomik egemenliktir"
Uluslararası ticaretin serbest piyasa mantığından içe kapanma ve yerel sanayiyi koruma reflekesine doğru kaydığına dikkat çeken Ali Koç, küresel pazarlarda "en ucuz fiyatın artık en doğru tercih sayılmadığı" bir döneme girildiğini belirtti.
Türkiye’nin güçlü sanayi temeli, köklü mühendislik birikimi ve coğrafi konumuyla küresel değer zincirinde kritik bir pozisyon alma potansiyeline sahip olduğunu kaydeden Koç, enerji gereksinimlerini yerli üretim kabiliyetiyle birleştiren bir Türkiye’nin, bu dönüşümü bölgesel bir ihracat başarısına dönüştürebileceğini sözlerine ekledi.
