Avrupa Birliği, internet alışverişinde tüketicilerin karşılaştığı manipülatif tasarım ve yanıltıcı satış tekniklerine karşı kapsamlı bir yasal çerçeve hazırladı. AB Komisyonu tarafından kamuoyuna sunulan Dijital Adalet Yasası ile Tüketicinin Korunması İşbirliği Tüzüğü güncellemeleri, geleneksel mağazalarda geçerli olan tüketici haklarını dijital ekosistemin tamamına entegre etmeyi hedefliyor.
Yeni düzenleme yürürlüğe girdiğinde; "stoklar tükenmek üzere" veya "bu ürünü şu an 15 kişi inceliyor" gibi psikolojik baskı yaratan asılsız uyarılar tamamen rafa kalkacak. Tüketicileri istemedikleri harcamalara iten agresif satış taktikleri ile yapay kıtlık hissi oluşturan arayüz tasarımları doğrudan yasak kapsamına alınacak.
Oyun içi harcamalara ve dinamik fiyatlandırmaya şeffaflık zırhı
Tasarının odaklandığı en kritik alanlardan birini dijital eğlence ve etkinlik sektöründeki fiyat dalgalanmaları oluşturuyor. Konser ve spor müsabakaları gibi yoğun ilgi gören etkinliklerin bilet satışlarında uygulanan değişken fiyat politikası katı kurallara bağlanacak. Sanal bekleme sıralarında kalan kullanıcılara, bekledikleri sırada değişebilecek fiyat aralıkları ve ödenebilecek azami tutar işlem öncesinde açıkça gösterilecek.
Video oyunlarında yaygınlaşan ve özellikle küçük yaştaki kullanıcıları hedef alan kumar mekanikleri de engellenecek.Gerçek para karşılığı sanal para birimi satın alınarak yapılan harcamalarda ürünün net maliyeti görünür kılınacak; çocukların kontrolsüz ilerleme sağlamak adına para harcamasını teşvik eden bağımlılık yapıcı oyun içi özellikler devre dışı bırakılacak.
Sosyal medya tanıtımlarına ve gizli aboneliklere sıkı denetim
Düzenleme paketi, sosyal medya etkileyicilerinin (influencer) ticari işbirliklerini de mercek altına alıyor. Ücret karşılığı tanıtılan ürün veya hizmetlerin sponsorlu içerik olduğunun net bir biçimde etiketlenmesi şart koşulurken; çocukları doğrudan hedefleyen veya hassas kişisel verileri işleyen kişiselleştirilmiş reklam modelleri sınırlandırılacak.
Tüketicilerin en çok mağduriyet yaşadığı konuların başında gelen dijital abonelikler de mercek altında. Ücretsiz deneme süresi bittikten sonra habersizce ücretli pakete geçen sistemler ve bilinçli olarak karmaşıklaştırılan abonelik iptal süreçleri basitleştirilecek. Ayrıca müşteri destek hatlarında doğrudan gerçek bir yetkiliye ulaşma hakkı korunacak ve yapay zeka aracılığıyla gerçekleştirilen otomatik alışverişlerde de tüketici sorumluluğu güvenceye alınacak.
İhlal eden platformlara küresel ciro üzerinden yüzde 6 ceza
Avrupa Birliği Komisyonu, tüketici haklarının geniş çaplı ihlal edilmesi halinde ulusal süreçleri beklemeden doğrudan soruşturma açabilecek. Birlik sınırları içerisindeki tüketicilere hizmet veren ancak merkezi AB dışında bulunan şirketlerin de resmi bir yasal temsilci bulundurması zorunlu tutulacak.
Belirlenen kuralları ısrarla ihlal eden veya haksız ticari uygulamaları sürdüren şirketler, küresel çaptaki yıllık toplam cirolarının yüzde 6'sına kadar varan ağır para cezalarıyla karşı karşıya kalacak. Hazırlanan yasa teklifinin resmileşerek uygulamaya girmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi'nin onay mekanizmalarından geçmesi bekleniyor.
