Borsa İstanbul’da "Yapay Halka Açıklık" Dönemi Bitti: SPK’dan Şeffaflık Reformu
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul'un en kritik göstergelerinden biri olan fiili dolaşımdaki pay oranı hesaplamalarında ezber bozan bir düzenlemeye imza attı. 5 Haziran'da duyurulan ve 15 Haziran itibarıyla resmen devreye alınan yeni mevzuat, borsa şirketlerinin gerçek halka açıklık oranlarını masaya yatırdı. Yapılan yeniden hesaplamaların ardından, tam 138 şirketin fiili dolaşım oranı aşağı yönlü revize edildi. Bu durum, söz konusu hisselerin dahil oldukları endekslerdeki ağırlıklarının azalmasına ve üçüncü çeyrekte endeks dışı kalma riskleriyle yüzleşmelerine yol açacak.
Kağıt Üstündeki Rakamlar ile Gerçek Takaslar Ayrıştırıldı
Mevcut sistemde, şirket ortaklarının elinde bulunan hisseler dışındaki tüm paylar "fiili dolaşımda" yani piyasada serbestçe alınıp satılabilir kabul ediliyordu. Ancak perde arkasında, kağıt üzerinde yüzde 20 halka açık görünen bir hissenin büyük bir kısmının, aslında serbest veya özel fonlar bünyesinde kilitli tutulduğu ve piyasada işlem görmediği biliniyordu.
Bu yanıltıcı durum, yeterli derinliği olmayan şirketlerin BIST 30 ve BIST 100 gibi prestijli endekslere girmesine ve endeks performanslarını manipüle etmesine zemin hazırlıyordu. Yeni kararla birlikte; sermaye veya yönetim kontrolünü elinde bulunduran ana ortakların serbest ya da özel fonlara devrettiği paylar artık fiili dolaşım oranı hesaplamasının dışına çıkarıldı.
Uygulamanın Doğrudan Etkisi: Fiili dolaşım oranının gerilemesi, bir hisse senedinin endeks içindeki ağırlığını doğrudan azaltıyor. Bu durum, portföy yöneticilerinin ve endeks fonlarının bu hisselerdeki pozisyonlarını yeniden gözden geçirmesine neden olacak.
Yabancı Yatırımcının Güven Kalkanı
Düzenlemenin zamanlaması ve uluslararası boyutu, finans analistleri tarafından oldukça stratejik bulunuyor. Son dönemde işlem hacimlerinin ana endekslerden ziyade yan tahtalarda yoğunlaşması, küresel endeks sağlayıcısı MSCI’ın da radarındaydı.
Finans dünyasından uzman isimler, geçmişte benzer takas karmaşaları ve yapay yoğunlaşmalar nedeniyle Jakarta Endeksi'nin küresel kapsam dışı bırakıldığını hatırlatarak, SPK'nın bu müdahaleyle yabancı fonlara "Türkiye piyasası güvenlidir ve denetlenmektedir" mesajı verdiğini vurguluyor. Kısa vadede yan tahtalardaki takaslarda dalgalanmalar görülse de hamlenin orta ve uzun vadede küresel sermayeyi cezbedeceği öngörülüyor.
"Borsa İstanbul’un Gerçek Değerlemesi İçin Doğru Bir Adım"
Ekonomi akademisyenleri ve piyasa danışmanları da düzenlemenin piyasa derinliği açısından hayati bir boşluğu doldurduğu görüşünde birleşiyor. Spekülatif hareketlerin önüne geçilmesi adına küçük yatırımcıyı koruyan bu hamlenin, Borsa İstanbul'un gerçek fiyatlamalara ulaşmasını sağlayacağı belirtiliyor.
Ayrıca, yatırım fonları ile borsa arasındaki koordinasyonun sağlıklı bir zemine oturması sayesinde, fon getirilerinin Türkiye ekonomisine daha kontrollü ve verimli bir şekilde katkı sunmasının da önü açılmış oldu. Atılan bu adım, doğrudan yabancı yatırımların Türkiye finansal piyasalarına yönelik algısını pozitife çevirecek en güçlü reformlardan biri olarak kayıtlara geçti.
