Trump'tan İran'a Net Kırmızı Çizgi ve Orta Doğu için 'Suriye' Formülü
Fransa’nın Evian-les-Bains kentindeki G7 Zirvesi’nde Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ile gerçekleştirdiği kritik görüşmenin ardından Beyaz Saray’da basın toplantısı düzenleyen ABD Başkanı Donald Trump, küresel diplomasi trafiğine ve Orta Doğu’da değişen güç dengelerine dair çarpıcı açıklamalarda bulundu. Tahran yönetimiyle varılan mutabakatı "adil ve iyi bir anlaşma" olarak nitelendirirken, Washington’ın bu süreçte İran’a yönelik herhangi bir mali yükümlülük ya da para aktarımı taahhüt etmediğinin altını çizdi.
Nükleer Tehdide Karşı "Akıl Almaz Sonuçlar" Uyarısı
Anlaşmanın kendisi adına en hayati unsurunun İran’ın nükleer silah programını tamamen kilitlemek olduğunu belirten Trump, Tahran’ın hiçbir koşulda bu teknolojiye erişemeyeceğini net bir dille ifade etti. İlk metinlerdeki boşlukları revize ettiklerini dile getiren ABD Başkanı, "Bunu geliştirmeyecekler, satın almayacaklar ve onunla hiçbir şey yapmayacaklar. Yaparlarsa da akıl almaz sonuçlara katlanmak zorunda kalırlar" diyerek en sert uyarısını yaptı. Olası bir nükleer silah varlığının İsrail’i, Orta Doğu’yu ve hatta doğrudan ABD’yi hedef alabilecek yıkıcı bir senaryoya yol açacağını savundu.
"Hedefimiz Rejim Değişikliği Değil"
Tarihsel süreçte dışarıdan yapılan rejim değişikliği müdahalelerinin çoğunlukla başarısızlıkla sonuçlandığına dikkat çeken Trump, Washington’ın Tahran’da bir yönetim değişikliği peşinde olmadığını kaydetti. İran yönetim kadrolarında ciddi kayıplar yaşandığını öne süren Trump, gelinen noktada karşılarında "son derece rasyonel insanların" bulunduğunu ve diplomatik zeminin bu sayede korunduğunu vurguladı.
"Meselenin Çözümünü Suriye’ye Bırakın"
Bölgedeki çatışma dinamiklerine değinen Trump, Lübnan ve Hizbullah meselesinde İsrail’in mevcut askeri yöntemlerini eleştirdi. Hedef alınan noktalardaki sivil kayıplara dikkat çeken Trump, "Birini aradığınız her defasında bir apartmanı yerle bir etmenize gerek yok. İsrail’e, Hizbullah meselesini Suriye’nin halletmesine izin vermesini önerdim" dedi. Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın ülkeyi büyük bir hızla toparladığını ve kendisinin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile diğer liderlerin desteğiyle orada bulunduğunu belirterek, Şara’nın Hizbullah’ı yönetme konusunda İsrail’den daha başarılı bir iş çıkaracağını iddia etti.
Netanyahu’ya Lübnan Eleştirisi: "Daha Sorumlu Davranmalı"
İsrail’in 14 Haziran’da Beyrut’a gerçekleştirdiği hava saldırısından duyduğu rahatsızlığı açıkça dile getiren Trump, bu hamlenin İran ile varılan tarihi mutabakat zaptına gölge düşürdüğünü söyledi. Saldırının zamanlamasını sert bir dille eleştiren ABD Başkanı, "Anlaşmayı imzalamamızdan iki saat önce Beyrut’un vurulması hiç hoşuma gitmedi ve bunu kendisine ilettim" dedi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ilişkilerinin "inanılmaz" düzeyde iyi olduğunu ancak ABD’nin desteği olmasaydı İsrail’in var olamayacağını hatırlatan Trump, "Bibi artık Lübnan konusunda çok daha sorumlu davranmak zorunda" ifadeleriyle müttefikine sınırlarını hatırlattı.
Ukrayna ve Rusya Hattında Yoğun Mesai
Küresel çatışma alanlarına yönelik mesajlarında Ukrayna krizine de değinen Trump, Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile gün içinde yeniden bir araya geleceğini duyurdu. Rusya ile Ukrayna’nın sadece geçtiğimiz ay toplamda 35 bin asker kaybettiğini aktaran Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmeyi de anımsatarak tarafların artık bir uzlaşıya varması gerektiğini belirtti. Göreve geldiğinden bu yana sekiz savaşı sonlandırdığını iddia eden Trump, Rusya-Ukrayna savaşını kastederek, "Bu, en kolayı olacağını düşündüğüm savaştı" itirafında bulundu.
Katar ile Devasa Ekonomik Ortaklık: 1.2 Trilyon Dolar
Toplantıda Trump’ın ardından söz alan Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ise Orta Doğu’nun içinden geçtiği kritik dönemde ABD’nin liderliğinin önemine dikkat çekti. İran mutabakatının bölge istikrarı için değerli bir adım olduğunu belirten Al Sani, sürecin başarıyla sürdürülmesi için yapılması gereken çok iş olduğunu ifade etti. Ayrıca ABD ile Katar arasındaki ekonomik iş birliğinin tarihi bir zirveye ulaştığını kaydeden Emir, iki ülke arasındaki ticaret hacmi ortaklığının 1,2 trilyon dolarlık devasa bir boyuta ulaşacağını müjdeledi.
