İsrail yönetimi, işgal altındaki Doğu Kudüs ve Batı Şeria’nın geleceğini kökten etkileyecek en tartışmalı hamlelerinden birini hayata geçirdi. Bölgede jeopolitik dengeleri değiştirmesi beklenen ve "E1" olarak bilinen Yahudi yerleşim projesinde, itiraz eden taraflara ve yargı makamlarına bilgi verilmeden 1234 konutluk ilk ihale yayımlandı.
Söz konusu hamle, uzun süredir uluslararası toplumun tepkileri ve hukuki engeller nedeniyle askıda tutulan projenin kağıt üzerindeki planlamadan fiili inşaat aşamasına geçtiğini gösteriyor.
Resmi Taahhüt İhlal Edildi
İsrailli sivil toplum kuruluşları Ir Amim, Bimkom ve Peace Now (Şimdi Barış) tarafından yapılan ortak açıklamada, devlet makamlarının kendi sunduğu resmi beyanlara uymadığı vurgulandı. Kudüs Bölge Mahkemesinde projeye karşı yürütülen hukuki süreç devam ederken ve Devlet Savcılığının "birkaç ay ihale açılmayacağı, aksi durumda taraflara önceden bildirim yapılacağı" yönündeki taahhüdüne rağmen ihalenin baskın bir kararla duyurulduğu belirtildi.
STK’lar, davanın taraflarının durumu ancak resmi kutlama duyurusuyla öğrenebildiğini aktarırken, projenin toplamda 3 bin 401 konutu kapsadığını ve ihalesi açılan bu ilk dilimin dahi sahada geri döndürülemez coğrafi sonuçlar yaratacağını ifade etti.
Filistin Tarafından Sert Tepki: "İlhak Haritası Sahaya İndi"
Gelişmeye ilişkin açıklama yapan Filistin Kurtuluş Örgütüne (FKÖ) bağlı Ayrım Duvarı ve Yahudi Yerleşim Birimleriyle Mücadele Heyeti, hamlenin sıradan bir konut genişletmesi olarak görülemeyeceğinin altını çizdi. Yapılan değerlendirmede, İsrail’in bu adımla E1 projesini ilhak haritalarından çıkarıp fiilen sahaya sürdüğü kaydedildi.
Projenin temel amacının Kudüs ile Ürdün Vadisi (El-Ağvar) arasındaki bölgeyi yeniden şekillendirmek olduğu belirtilerek;
Doğu Kudüs’ün Batı Şeria’dan tamamen izole edilmesi,
Batı Şeria'nın kuzey ve güney bölgeleri arasındaki coğrafi temasın kesilmesi,
Bölgedeki Filistinli ve Bedevi toplulukların kuşatılması hedefleri vurgulandı.
Bu durumun, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) yerleşim birimlerini yasa dışı ilan eden 2334 sayılı kararının doğrudan ihlali olduğu hatırlatıldı.
E1 Projesi Neden Bu Kadar Kritik?
E1 planı, Batı Kudüs ile Doğu Kudüs'ün doğusunda yer alan devasa Maale Adumim yerleşim birimi arasında yaklaşık 12 bin dönümlük bir alanı kapsıyor. 1999 yılından bu yana gündemde olan proje; konut alanları, sanayi tesisleri, turizm bölgeleri ve ulaşım ağlarıyla entegre bir yapı öngörüyor.
Tarihsel süreçte projenin hayata geçirilmesi; Batı Şeria'yı coğrafi olarak ikiye böleceği ve başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin Devleti seçeneğini ortadan kaldıracağı gerekçesiyle uluslararası kamuoyunun ve ABD yönetimlerinin sert baskısıyla engelleniyordu. Eylül 2025'te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu tarafından onaylanan plan, son ihale adımıyla birlikte bölgesel barış çabalarına yeni ve ağır bir darbe vurmuş oldu.
