Antalya'da devam eden Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), küresel iklim finansmanının geleceğine yön veren kritik oturumlara ev sahipliği yapıyor. Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kulübü (IDFC) ve Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB) işbirliğiyle düzenlenen "Hedeften Uygulamaya: İklim Finansmanını Harekete Geçirmek İçin Stratejik Ortaklıklar" panelinin açılışında konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeşil dönüşümün finansman mimarisine dair önemli mesajlar verdi.
Küresel finansman açığı ve kalkınma bankalarının rolü
COP31 sürecini doğrudan "uygulama" odağıyla kurguladıklarını ifade eden Bakan Şimşek, gelişmekte olan ekonomilerin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşabilmesi için yıllık yaklaşık 4 trilyon dolarlık kaynağa ihtiyaç duyduğunu hatırlattı. Bu devasa bütçenin 1,8 trilyon dolarlık kısmının doğrudan iklim finansmanı gereksinimlerinden oluştuğunu vurgulayan Şimşek, çok taraflı kalkınma bankalarının çabalarına rağmen küresel finansman açığının büyümeye devam ettiğine işaret etti.
Bu açığın kapatılmasında ulusal kalkınma bankalarının kendi kaynaklarını devreye sokmasının belirleyici olacağını belirten Şimşek, uluslararası ve yerel kurumların güç birliği yapmasının projeleri finanse edilebilir hale getirdiğini söyledi. Kalkınma bankalarının yalnızca fon aktaran aracı kurumlar olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Şimşek, şu değerlendirmede bulundu:
"Ulusal kalkınma bankaları; yönetişim, çevresel ve sosyal güvenceler ile risk yönetimi standartlarını çok taraflı bankalardan edinerek kendi müşterilerine aktarıyor. Asıl katma değer burada ortaya çıkıyor. Zamanla tüm ekonomide yatırımların niteliği yükseliyor ve sermaye piyasalarımız derinleşiyor. Bu nedenle kalkınma bankalarımızı yalnızca birer aracı değil, daha yüksek standartlar doğrultusunda değişimi tetikleyen birer katalizör olarak görüyorum."
Yatırımcı güveni için 10 yıllık öngörülebilirlik şartı
Küresel ekonomideki belirsizlik ortamına da değinen Mehmet Şimşek, sermaye akışının hızlanması için uzun vadeli öngörülebilirliğin kilit rol oynadığını ifade etti. Yatırımcıların önündeki 10 yılı net biçimde görmek istediğini kaydeden Şimşek, kuralların ve hedeflerin belirsiz olduğu bir zeminde hiçbir finansman aracının yatırımları harekete geçiremeyeceğini belirtti. Güçlü, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyüme hedeflerine verimlilik ve rekabet gücünü artırarak ulaşacaklarını dile getiren Şimşek, bu dönüşümün merkezinde özel sektör ile yeşil ve dijital atılımların yer alacağını vurguladı.
5,1 milyar dolarlık anlaşma sonrası üç kritik öncelik
Zirve kapsamında Asya Kalkınma Bankası (ADB), Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), Dünya Bankası ve İslam Kalkınma Bankası (IsDB) başkanlarıyla bir araya gelerek toplam 5,1 milyar dolar tutarında 10 yeni anlaşmaya imza attıklarını hatırlatan Şimşek, asıl sürecin bundan sonra başladığına dikkat çekti. Anlaşmaları sahada somut yatırımlara dönüştürmek için üç temel önceliğe odaklandıklarını belirten Şimşek, yol haritasını şu başlıklarla özetledi:
Yatırıma hazır proje üretimi: İklim finansmanı açığının temel nedenlerinden birinin finanse edilebilir proje eksikliği olduğuna dikkat çekilerek, hükümetlerin ve paydaşların nitelikli projeler geliştirmesi önceliklendirilecek.
Kamu kaynaklarının akılcı kullanımı: Her sektörün farklı finansman ihtiyacına göre garanti, risk paylaşımı veya doğrudan sermaye desteği gibi en doğru finansal araçlar devreye alınacak.
Kurumsal kapasite ve bilgi transferi: Kredi hacminin ötesinde kalıcı olan teknik bilgi birikimi ve uluslararası standartların ekonomiye kazandırılması hedeflenecek.
Türkiye iklim kredilerinde Dünya Bankası zirvesinde
Panelde söz alan Dünya Bankası Grubu Genel Müdürü ve Bilgi Yönetiminden Sorumlu Üst Düzey Yöneticisi Paschal Donohoe ise Türkiye'nin küresel iklim finansmanı ekosistemindeki stratejik konumunu rakamlarla ortaya koydu. Türkiye'nin 20 milyar doları aşan portföy büyüklüğüyle Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankasının (IBRD) dünyadaki en büyük finansman kullanıcısı olduğunu açıklayan Donohoe, sağlanan kredilerin yüzde 70'inin doğrudan iklim değişikliğiyle mücadele ve uyum projelerine ayrıldığını, bu oranın tüm ülke programları arasındaki en yüksek pay olduğunu bildirdi.
Son 5 yılda küresel ölçekte 210 milyar doların üzerinde iklim odaklı kalkınma finansmanı sağladıklarını ve yıllık 345 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyon azaltımına katkı sunduklarını aktaran Donohoe, Türkiye'nin bu alandaki performansına özel parantez açtı. Donohoe, Türkiye'nin Dünya Bankası Grubu garantilerinde dünyada ikinci, Uluslararası Finans Kurumu (IFC) yatırımlarında ise üçüncü sırada yer aldığını belirterek, Türkiye Sanayi Karbonsuzlaşma Yatırım Platformu (TIDIP) üzerinden daha hızlı ve kapsamlı finansman modellerine geçmeyi hedeflediklerini sözlerine ekledi.
