Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan'ın ev sahipliğinde İstanbul Finans Merkezi'ndeki TCMB Yerleşkesi'nde gerçekleştirilen yılın dördüncü Enflasyon Raporu bilgilendirme toplantısı, ekonomi gündemine dair önemli ipuçları sundu. Yıl sonu enflasyon tahmininin yüzde 29,5 olarak yukarı yönlü güncellendiği toplantıda; Başkan Yardımcıları Fatma Özkul, Gazi İshak Kara, Hatice Karahan ve Yusuf Emre Akgündüz basın mensuplarının sorularını yanıtlayarak para politikası, reel sektör ve finansal istikrara ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.
Döviz dönüşüm desteğinde erişim kolaylaştı ve bürokrasi azaldı
Toplantıda ihracatçılara sağlanan döviz dönüşüm desteğindeki güncel düzenlemelere değinen TCMB Başkan Yardımcısı Fatma Özkul, 2023 yılında rezervleri güçlendirmek ve yurt dışı kaynaklı döviz gelirlerinin Türk lirasına geçişini teşvik etmek amacıyla başlatılan programda önemli iyileştirmeler yaptıklarını aktardı. Sahadan gelen destek oranının yüzde 3'e çıkarılması yönündeki talepleri değerlendirdiklerini belirten Özkul, oransal artış yerine kaynağı daha verimli dağıtmayı ve erişimi tabana yaymayı önceliklendirdiklerini vurguladı.
Bu kapsamda 1 Ekim 2026 itibarıyla devreye alınan yeni sistemle firmaların önündeki "döviz almama taahhüdü" şartının kaldırıldığını hatırlatan Özkul, yerine net döviz pozisyonu oranı kriterinin getirildiğini söyledi. Katma değer yaratan, üretimi ve istihdamı destekleyen firmaları öne çıkaran yeni hesaplama yönteminin ardından sahadan gelen geri bildirimleri hızla işleme aldıklarını belirten Özkul, bankacılık tarafındaki operasyonel süreçlerin sadeleştirildiğini ve aracı ihracatçıların yanı sıra tedarikçi ile imalatçı firmaların da destekten daha fazla yararlanmasının önünün açıldığını kaydetti.
Sanayide verimlilik artışı ve iş gücü piyasasındaki görünüm
İç talep ve istihdam piyasasındaki gelişmeleri değerlendiren TCMB Başkan Yardımcısı Gazi İshak Kara, Eylül 2026 itibarıyla mevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranının 0,5 puanlık artışla yüzde 8,5 seviyesinde gerçekleştiğini, atıl iş gücü oranının ise yüzde 32 civarında seyrettiğini paylaştı. TÜİK, İŞKUR, Kariyer.net ve PMI gibi çok sayıda kaynaktan derlenen Bileşik İşgücü Piyasası Endeksi verilerine işaret eden Kara, iş gücü piyasasının manşet işsizlik rakamlarının gösterdiğinden daha sıkı bir yapıda olduğunu ifade etti.
Sanayi sektöründeki performansı arz ve talep dinamikleriyle birlikte izlediklerini dile getiren Kara, küresel ölçekte artan korumacı politikalar ile jeopolitik belirsizliklerin dış talebi baskıladığını belirtti. Türkiye ekonomisinin gelir seviyesi yükseldikçe sanayiden hizmetlere ve yüksek katma değerli üretim alanlarına doğru yapısal bir dönüşüm yaşandığını söyleyen Kara, kapasite kullanım oranlarındaki gerilemenin üretim gücü kaybından değil, iç talepteki yavaşlamadan kaynaklandığını vurguladı. Sıkı finansal koşulların uygulandığı dönemlerde kurulan şirketlerin daha verimli ve dayanıklı olduğuna dikkat çeken Kara, fiyat istikrarının sağlanmasıyla birlikte hem sanayinin hem de istihdam piyasasının çok daha sağlıklı bir zemine oturacağını dile getirdi.
Faiz kararlarında enflasyonun ana eğilimi ve beklentiler belirleyici olacak
Para politikası ve faiz patikasına ilişkin çerçeveyi çizen TCMB Başkan Yardımcısı Hatice Karahan, faiz kararlarında aylık geçici oynaklıklardan ziyade orta vadeli görünüme ve enflasyonun ana eğilimine odaklandıklarını belirtti. Ekim ayında enerji fiyatlarındaki yıllık enflasyonun geçen yıla kıyasla 17 puan artarak yüzde 51'e ulaştığını örnek gösteren Karahan, gıda ve enerji gibi dönemsel şoklar dışlandığında ana eğilimde belirgin bir iyileşme görüldüğünü ifade etti.
Haziran ayından bu yana aylık bazda yüzde 2,3'ten yüzde 1,8'e inen ana eğilimin yıllıklandırılmış bazda 7 puanlık bir düşüşe işaret ettiğini açıklayan Karahan, arz yönlü şoklar ve jeopolitik gerilimler nedeniyle bu iyileşmenin manşet enflasyona yansımasının şimdilik 2 puanla sınırlı kaldığını söyledi. İç talepteki olası soğumanın enflasyon üzerindeki aşağı yönlü etkilerini net biçimde görmek istediklerini vurgulayan Karahan, hanehalkı enflasyon beklentilerindeki gecikmeli iyileşmenin jeopolitik normalleşmeyle birlikte hızlanacağını ve bu sürecin gelecek dönemdeki faiz kararlarında kritik rol oynayacağını kaydetti.
Kredi büyüme sınırlarında "kısmi normalleşme" adımı
Ekonomik büyüme ve kredi piyasasına yönelik adımları değerlendiren TCMB Başkan Yardımcısı Yusuf Emre Akgündüz ise bir gün önce duyurulan makro ihtiyati düzenlemeleri "kısmi bir normalleşme" olarak tanımladı. Kredi büyüme sınırlarının aşırı kredi genişlemesine karşı hızlı çalışan bir sigorta mekanizması olduğunu hatırlatan Akgündüz, savaş dönemindeki enerji ve fiyat şoklarına karşı bu araçlarla ciddi bir sıkılaşmaya gidildiğini ve sonuç alındığını belirtti.
Ancak gereğinden fazla sıkı tutulan makro ihtiyati tedbirlerin parasal aktarım mekanizmasını zayıflatabildiğine dikkat çeken Akgündüz, kredi piyasasında yakalanan ılımlı seyrin ardından parasal aktarımı güçlendirmek adına bir hareket alanı oluştuğunu gördüklerini söyledi. Akgündüz, destekleyici nitelikteki bu araçların diğer para politikası enstrümanlarıyla eş güdüm içinde kalibre edilmeye devam edeceğini sözlerine ekledi.
