Antalya'da devam eden Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), iklim krizinden en ağır şekilde etkilenen ülkelere yönelik somut finansman adımlarına sahne oluyor. İklim Yatırım Fonları (CIF) bünyesinde, kırılgan ülkelerin iklim değişikliğine uyum kapasitesini ve direncini artırmak hedefiyle oluşturulan ARISE programının ilk aşamada destekleyeceği ülkeler kamuoyuyla paylaşıldı.
COP31 Mavi Bölge'de gerçekleştirilen özel oturumda; iklim risklerinin azaltılması, uyum projelerinin fonlanması ve kamu-özel sektör sermayesinin bu alana yönlendirilmesi masaya yatırıldı.
70 ülke başvurdu, 190 milyon dolarlık kaynak ayrıldı
Oturumda programın detaylarını aktaran CIF İcra Kurulu Başkanı Tariye Gbadegesin, iklim değişikliğinin dünya genelinde geçim kaynaklarını ve ekonomik istikrarı doğrudan tehdit ettiğine dikkat çekti. Kendi ülkesi Nijerya'daki Nijer Deltası'nda yaşanan yıkıcı taşkınları hatırlatan Gbadegesin, şiddetli yağışların yerleşim alanlarını sular altında bıraktığı dönemlerde halkın ibadethanelere dahi kanolarla gitmek zorunda kaldığını belirtti. Gerçek dayanıklılığın yalnızca felaketlere göğüs germek değil, bu direnci kalıcı kılacak finansal altyapıyı kurmak olduğunu vurgulayan Gbadegesin, ARISE programının iklim risklerini doğrudan ulusal kalkınma planlarına ve bütçelere entegre etmeyi amaçladığını söyledi.
Gbadegesin, programa gösterilen yoğun ilgiye ilişkin şu verileri paylaştı:
Fon desteği için toplam 70 ülke başvuruda bulundu.
Değerlendirmede ilk 25 sıraya giren başvurular dahi acil yatırıma hazır 700 milyon dolarlık dev bir proje havuzu oluşturdu.
Sağlanacak kaynağın yüzde 40'ı özel sektör yatırımlarını teşvik etmek üzere ayrılırken, projeler altı çok taraflı kalkınma bankasının iş birliğiyle hayata geçirilecek.
Almanya, İrlanda ve İspanya'nın mali katkılarıyla yürütülen programın ilk fazında; Bangladeş, Haiti, Kırgızistan, Fas ve Sierra Leone'nin yanı sıra Mozambik ile Malavi'yi bir araya getiren bölgesel ortaklık destek kapsamına alındı. Seçilen beş ülkeye ayrı ayrı 30'ar milyon dolar, iki ülkeyi kapsayan bölgesel girişime ise 40 milyon dolar kaynak aktarılması planlanıyor.
Ülkelere göre öne çıkan yatırım başlıkları
ARISE programı kapsamında aktarılacak finansman, her ülkenin coğrafi kırılganlıklarına ve öncelikli ihtiyaçlarına göre şekillendirildi:
Bangladeş: Kıyı şeridi altyapısının güçlendirilmesi ve iklime dirençli tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması.
Haiti ve Sierra Leone: Kıyı ekosistemlerinin korunması ve doğal bariyer görevi gören mangrov ormanlarının rehabilitasyonu.
Kırgızistan: Su kaynakları yönetimi ve tarımsal üretimde iklim dayanıklılığının artırılması.
Fas: Su arz güvenliğinin sağlanması, yenilenebilir enerji destekli deniz suyu arıtma tesisleri ve atık suların geri kazanımı.
Mozambik ve Malavi (Bölgesel Girişim): Ekonomik açıdan hayati önem taşıyan bölgelerin sel, kuraklık ve kasırga gibi aşırı hava olaylarına karşı korunması ve özel sektör yatırımlarının bölgeye çekilmesi.
İklim finansmanında paradigma değişimi çağrısı
Toplantıda söz alan ve İklim Kırılganlığı Forumu (CVF-V20) Genel Sekreterliği görevini devralmaya hazırlanan Carlos Alvarado Quesada ise iklim krizinin uzak bir senaryo olmaktan çıkıp bugünün yakıcı gerçeğine dönüştüğünü ifade etti. Buzul erimelerine bağlı olarak 1,2 milyar insanın su ve geçim güvenliğinin tehlikede olduğunu belirten Quesada, yükselen deniz seviyelerinin ve tarımsal verim kayıplarının demografik hareketliliği tetiklediğini vurguladı. Quesada, tarımdan gelecek bekleyemeyen genç nüfusun topraklarını terk ederek göç yollarına yöneldiğine işaret etti.
Mevcut küresel finans mimarisinin hızla değişen iklim şartlarına ayak uyduramadığını savunan Quesada, uyum yatırımlarının ölçeğinin büyütülmesi gerektiğini dile getirdi. İhtiyaçların milyarlarca dolarla ölçüldüğü bir dönemde milyon dolarlık çözümlerle yetinilemeyeceğini belirten Quesada, finansman açığının kapatılması ve kırılgan ülkelerin erişebileceği pratik mekanizmaların devreye alınması çağrısında bulundu.
Oturum, programa dahil edilen ülkelerin temsilcilerinin katıldığı panel ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Politika ve Ortaklıklardan Sorumlu Başkan Yardımcısı Mark Bowman'ın değerlendirmeleriyle tamamlandı.
