Küresel enerji koridorlarındaki jeopolitik çalkantılar, akaryakıt piyasasında yeni bir kırılmaya yol açtı. Avrupa Birliği (AB) yönetimi, dünya genelinde motorin arzında gözlenen tıkanıklığın en az 2027 yılının son çeyreğine kadar devam edeceğini ve pompaya yansıyan yüksek maliyetlerin uzun süre gündemde kalacağını duyurdu. Brüksel, eriyen rafinaj kapasitesi ve yaklaşan kış koşulları nedeniyle hanehalkı ile reel sektörün ciddi bir fatura yüküyle karşı karşıya kalacağını vurguluyor.
"Savaş Dönemindeki Tablo Geri Döndü"
Brüksel’de kıtanın önde gelen rafineri yöneticileriyle stratejik bir değerlendirme toplantısı yapan AB Komisyonunun Enerjiden Sorumlu Üyesi Dan Jorgensen, görüşmenin ardından piyasaların nabzını tutan açıklamalarda bulundu.Rusya-Ukrayna savaşıyla patlak veren enerji şokunun benzer bir versiyonunun yaşandığına dikkat çeken Jorgensen,hem ham petrolün hem de işlenmiş petrol türevlerinin maliyetlerindeki küresel tırmanışın Birlik sınırları içinde ciddi bir baskı oluşturduğunu söyledi.
Özellikle sanayi, lojistik ve savunma sanayisi için hayati önemdeki motorin ile havacılık yakıtındaki arz daralmasının altını çizen Jorgensen, "Dizel piyasasındaki sıkışıklığın 2027'nin ileri dönemlerine kadar sürmesini bekliyoruz. Bu durum, piyasa fiyatlarının uzun bir periyot boyunca yüksek seyretmesine neden olacak" değerlendirmesinde bulundu.
20 Yılda Rafinerilerin Dörtte Biri Kapandı
Avrupa'nın yakıt güvenliğinde yaşadığı yapısal kırılganlığın arka planında ise yerli üretim gücünün zayıflaması yatıyor.Paylaşılan verilere göre, son yirmi yılda AB sınırları içerisindeki rafinerilerin yaklaşık yüzde 25'i kapılarına kilit vurdu; bu süreçte toplam rafinaj kapasitesi ise yüzde 10 geriledi.
Sektörden sermaye kaçışının hızlandığını ifade eden Jorgensen, bu eğilimin kıtanın ekonomik bağımsızlığını ve güvenliğini doğrudan tehdit ettiğini belirtti. Dışa bağımlılığın getirdiği riskleri çok iyi bildiklerini vurgulayan yetkili,mevcut tablonun bir uyarı olarak görülmesi gerektiğini ve yerel rafinaj kapasitesinin acilen esnek hale getirilerek güçlendirilmesinin şart olduğunu kaydetti.
"Satın Alma Gücü Yoksa Yakıtın Bulunması Anlamsız"
Yaklaşan kış mevsiminin hem genel ekonomi hem de bireysel tüketiciler için son derece çetin geçeceğini dile getiren Jorgensen, meselenin sadece tedarikten ibaret olmadığını, asıl krizin "ödenebilirlik" noktasında kilitlendiğini aktardı.
Fiziki olarak yakıt arzında kesinti beklenmediğini ancak aşırı fiyatların erişimi engellediğini belirten Jorgensen, "Bir vatandaşın ya da işletmenin yakıt almaya veya ısınmaya gücü yetmiyorsa, o ürünün depolarda bulunuyor olması pratikte hiçbir şey ifade etmez" sözleriyle durumun ciddiyetine dikkat çekti.
Kısa Vadeli Esneklik, Uzun Vadeli Dönüşüm
Kısa vadede fiyat baskısını kırmak adına bazı teknik mevzuatların geçici ve kontrollü olarak esnetilebileceği sinyalini veren AB Komisyonu, rafinerilerin üretimini artırmak için yeni teşvik mekanizmaları üzerinde çalışıyor.
2050 yılındaki net sıfır karbon hedefine bağlı kalındığı hatırlatılırken; piyasada içten yanmalı araç kullanımının ve fosil yakıtlara dayalı ısınmanın devam ettiği gerçeği karşısında geçiş sürecinde denge gözetileceği ifade edildi. Biyoyakıt ve e-yakıt üretiminin artırılmasını planlayan AB yönetimi, yeni yılda rafineri sektörü temsilcileriyle yeniden masaya oturarak somut bir ortak yol haritası belirleyecek.
