Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), şirketlerin yurt dışından sağladıkları döviz gelirlerinin Türk lirasına kazandırılmasını amaçlayan teşvik mekanizmasında kapsamlı bir güncellemeye gitti. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in Finansal İstikrar Komitesi toplantıları sonrasında işaretini verdiği yeni uygulama talimatı yayımlandı. İş dünyasından gelen talepler doğrultusunda şekillenen ve 1 Ekim itibarıyla yürürlüğe girecek olan düzenleme, esnek şartları ve katma değer odaklı yapısıyla öne çıkıyor.
Döviz Almama Taahhüdü Bitti, Pozisyon Oranı Geldi
Yeni dönemde şirketleri en çok rahatlatacak adımlardan biri, katı "döviz almama taahhüdü" uygulamasının sonlandırılması oldu. Bunun yerine reel sektörün likidite dengesini gözeten "döviz pozisyon oranı" kriteri getirildi.
Buna göre, teşvikten yararlanmak isteyen işletmelerin likit döviz varlıklarının net satış hasılatına veya aktif büyüklüğüne oranının en fazla yüzde 10 olması şartı aranacak. Şirketler bu durumu, yeminli mali müşavirler ya da serbest muhasebeci mali müşavirler tarafından onaylanan ve 15 gün geçerliliği bulunan "Döviz Pozisyonu Bildirim Formu" ile belgeleyecek.
Destek Limiti Şirketin Katma Değerine Bağlandı
Düzenlemeyle birlikte destek mekanizmasının etkinliğini artırmak ve kaynağın gerçek üretime akmasını sağlamak amacıyla tavan limit uygulaması devreye alınıyor. Bir firmanın yıllık döviz satış limiti, doğrudan oluşturduğu ekonomik katma değer üzerinden hesaplanacak.
Gelir İdaresi Başkanlığı verilerindeki yıllık faaliyet karı ile Sosyal Güvenlik Kurumu verilerindeki 12 aylık iş gücü maliyetinin toplamı, şirketin yararlanabileceği azami döviz satış limitini belirleyecek.
İhracatın Tedarikçilerine Doğrudan Destek Kapısı
Yeni modelin getirdiği en kritik yeniliklerden biri de dolaylı ihracat yapan üreticileri kapsıyor. Aracı ihracatçılar üzerinden yurt dışına ürün sunan tedarikçi firmalar, artık aracıya bağımlı kalmaksızın kendi limitleri dâhilinde destekten faydalanabilecek.
Yapılan işlemde dövizin TL karşılığı aracı ihracatçıya aktarılırken, Merkez Bankası'nın sağladığı destek ödemesi doğrudan imalatçı tedarikçinin hesabına yatırılacak. Böylece üretim zincirinin alt halkalarındaki firmaların da finansal teşviklere erişimi kolaylaşacak.
Bankalara Sıkı Kontrol Görevi ve Komisyon Düzenlemesi
Sistemin suistimallerden korunması ve denetim ağının güçlendirilmesi amacıyla aracı bankaların sorumlulukları artırıldı. Bankaların kontrol süreçlerini daha titiz yürütmesini sağlamak adına, destek tutarı üzerinden azami yüzde 1 oranında komisyon alabilmelerine imkan tanındı.
Atılan adımları değerlendiren Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, reel sektörün üretim, istihdam ve katma değer kapasitesini artıracak politikaları kararlılıkla sürdüreceklerini belirterek, sahadan gelen geri bildirimlerle destek mekanizmalarını dinamik tutmaya devam edeceklerini vurguladı.
