Avrupa Birliği, Doğu Avrupa’daki güvenlik mimarisini güçlendirmek ve hibrit tehditlere karşı daha esnek bir koruma kalkanı oluşturmak amacıyla yeni bir güvenlik protokolünü hayata geçirmeye hazırlanıyor. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Brüksel’deki resmi AB Savunma Bakanları Toplantısı’nın ardından yaptığı açıklamada, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen tarafından önerilen "acil güvenlik protokolünün" kesinlikle NATO ile tam entegrasyon ve uyum içinde yürütüleceğini vurguladı.
Kallas, tasarlanan mekanizmanın doğrudan konvansiyonel askeri çatışmaları değil; silahlı saldırı tanımına girmeyen ve bu nedenle NATO’nun 5. maddesini tetiklemeyen "gri bölge" ile hibrit operasyonları hedef aldığını belirtti.
"NATO’ya Alternatif Değil, Tamamlayıcı Bir Güç"
Yeni protokolün işleyiş takvimine ilişkin detayların henüz şekillenme aşamasında olduğunu kaydeden Kallas, üye ülkelerin yanı sıra NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile de yakın temas halinde çalışacaklarını söyledi.
Temsilci Kallas, Birlik bünyesindeki ortak yaklaşımı şu sözlerle özetledi:
"Birçok üye ülke bu mekanizmanın NATO ile kesinlikle birbirini tamamlayıcı bir yapıda olması gerektiğini belirtiyor. Sıfırdan paralel bir yapı inşa etmiyoruz; AB ve NATO gri alandaki hibrit saldırılara karşı el ele vermek zorunda."
Bu hamlenin temel amacı; NATO üyesi olmayan AB ülkelerinin ya da doğrudan 5. madde kapsamına girmeyen siber, sabotaj ve örtülü saldırıların hedefi olan üye devletlerin koordineli bir kolektif yanıt vermesini sağlamak.
2030 Savunma Hedefleri: "Avrupa Hızlanmak Zorunda"
Toplantıda Avrupa Savunma Ajansı’nın (EDA) hazırladığı kapsamlı hazırlık raporu da masaya yatırıldı. Kallas, Avrupa'nın mevcut savunma sanayi kapasitesi ve sanayi altyapısıyla 2030 stratejik hedeflerine ulaşabilmesi için kararlı bir kırılma yaşaması gerektiğine dikkati çekti.
EDA’nın ortak tedarik, sanayi kapasitesini artırma ve yenilikçi teknolojiler geliştirme konularında yetkilerinin genişletileceğini duyuran Kallas, kurum bünyesine yapılacak yeni personel takviyeleriyle askeri hazırlık düzeyinin en üst seviyeye çıkarılacağını ifade etti.
Kritik Deniz Yollarında Seyrüsefer Serbestisi Alarmı
Zirvede öne çıkan bir diğer ana başlık ise küresel deniz ticaretinin hayati damarları olan Hürmüz, Babulmendeb ve Karadeniz’deki seyrüsefer güvenliği oldu. Bu noktalarda yaşanabilecek kesintilerin küresel ölçekte dalgalanmalara yol açtığını kaydeden Kallas, Kızıldeniz’de görev yapan Aspides misyonuna üye ülkelerden ek destek sinyalleri aldıklarını söyledi.
Mevcut görev konseptinin sadece gemi sayısıyla kısıtlı olmadığını vurgulayan Kallas, bölgedeki hava savunma fırkateynleri ve ticaret gemilerine refakat edecek özel nitelikli unsurların artırılması gerektiğini belirtti.
Ukrayna’ya Patriot Desteği ve "Gölge Filo" Müdahalesi
AB, Ukrayna’nın hava savunma ağını tahkim etmek adına ABD yapımı PAC-3 Patriot mühimmatı tedarikine yönelik finansman onayını tamamladı. Üretim süreçlerinin zaman alması nedeniyle üye ülkelere kendi stoklarından acil sevkiyat yapmaları çağrısında bulunuldu. Ayrıca Ukrayna askerlerine eğitim veren AB Askeri Yardım Misyonu’nun (EUMAM) süresinin 2 yıl daha uzatılması ve Kiev’de savaş tecrübelerinin analiz edileceği yeni bir koordinasyon birimi kurulması kararlaştırıldı.
Savaşın finansman kaynaklarını kesmeye kararlı olduklarını yineleyen Kallas, Rusya’nın uyguladığı yaptırımları delmek için kullandığı "gölge filoya" karşı mükellef adımlar atıldığını kaydetti. Akdeniz’deki IRINI deniz operasyonu kapsamında son aylarda Rusya bağlantılı tespit edilen 6 gemiye bizzat çıkma ve denetim operasyonu gerçekleştirildiği aktarıldı.
Moskova ile temaslara da değinen Kallas, Almanya Dışişleri Bakanı’nın Sergey Lavrov ile gerçekleştirdiği görüşmeye atıfta bulunarak, Rusya’nın takındığı tutumun bölgede gerçek bir barış arayışında olmadığını bir kez daha kanıtladığını ifade etti.
