Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Abdullah Tancan, Türkiye'de madencilik faaliyetlerinin sorumlu madencilik ilkeleri doğrultusunda yürütülmesine önem verdiklerini belirtmiştir. Tancan, "Maden sahalarının rehabilitasyon süreci tamamlanmadan ruhsat sahibinin sorumluluğu bitmiyor. Ruhsat hukuku sonlandırılırken rehabilitasyon projesindeki yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini takip ediyoruz." demiştir.
Madencilik faaliyetleriyle bozulan arazilerin doğaya yeniden kazandırılmasına yönelik çalışmalar yıllar içinde mevzuat ve uygulamalarla gelişirken, son olarak rehabilitasyon bedelinin devreye alınmasıyla sürece mali yükümlülük de eklenmiştir. 2007'de yayımlanan yönetmelik ile madencilik faaliyetleri sonucu bozulan arazilerin rehabilitasyonu için usul ve esasların belirlenmesi sağlanmıştır.
Rehabilitasyon Projeleri ve Uygulamaları
Rehabilitasyon, yalnızca faaliyetlerin ardından yapılan ağaçlandırma çalışmalarıyla sınırlı tutulmayarak, bozulan arazinin yeniden düzenlenmesi, zemin ve şev güvenliğinin sağlanması, erozyon ve drenaj tedbirlerinin alınması gibi süreçleri de kapsamaktadır. 2014'te uygulamaya konulan "Maden Sahaları Rehabilitasyonu Eylem Planı" ile bu süreç daha geniş ölçekte yürütülmüştür. Orman Genel Müdürlüğü verilerine göre, 2014-2018 döneminde yaklaşık 5.783 hektar maden sahasında rehabilitasyon çalışması gerçekleştirilmiştir.
2022 yılında başlatılan TÜRMES Projesi ile Türkiye genelinde rehabilite edilen maden sahalarının yerinde tespit edilmesi ve kapsamlı bir envanter oluşturulması amaçlanmıştır. Bu proje kapsamında 56 ilde 217 rehabilite edilmiş saha incelenmiş, 13.584 hektar alan rehabilite edilmiştir.
Yönetmelik Değişiklikleri ile Güvence Artışı
Geçen yıl Maden Kanunu'nda yapılan değişiklikle işletme ruhsatları için "rehabilitasyon bedeli" ödeme yükümlülüğü artırılmıştır. Bu yıl yürürlüğe giren Maden Sahalarında Rehabilitasyon Yönetmeliği ile rehabilitasyon çalışmalarının başlatılması, devam ettirilmesi ve tamamlanması zorunlu hale gelmiştir. Tancan, "2025'te çıkarılan kanunla rehabilitasyon süreçleri çok daha sağlıklı bir yapıya kavuşturuldu." şeklinde açıklamalarda bulunmuştur.
Tancan, sorumlu madencilikte kamunun düzenleyici, denetleyici ve politika yapıcı konumda olduğunu vurgulayarak, özel sektörün denetimlerinin de sürdüğünü ifade etmiştir. Ayrıca, iş sağlığı ve güvenliği açısından farklı kamu kurumlarının denetimlerinin devam ettiğini belirtmiştir.
