Hürmüz Boğazı'nda yaşanan kesintinin zirvesinde küresel petrol ve doğal gaz arzının yüzde 14'ü etkilenirken, alternatif boru hatları, petrol stokları ve talepteki düşüş, küresel enerji sisteminin şoku hafifletmesinde etkili oldu.
McKinsey Küresel Enstitüsü'nün "Artçı Etkiler: Hürmüz Boğazı Krizinin Ötesinde Enerji Güvenliği" raporuna göre, Hürmüz Boğazı'ndaki aksama modern dönemin en büyük enerji arz kesintisi oldu. Hürmüz Boğazı'ndan küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20'si ile sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'si geçiyordu.
Küresel etki ve alternatif çözümler
Kesintinin en yoğun döneminde küresel petrol ve gaz arzının %14'ü sekteye uğradı. Bu oran, 1970'lerdeki petrol şoklarının etkisinden iki kat fazla, Rusya-Ukrayna savaşının 2022'deki en yüksek etkisinden ise altı kat daha fazla oldu. Etkilenen enerji arzının %91'ini petrol oluşturdu. Doğal gaz tarafında ise etki daha sınırlı kaldı ve yalnızca %3'ü doğrudan etkilendi. Küresel LNG ticaretinin beşte biri Hürmüz Boğazı'ndan geçmesine rağmen, LNG küresel gaz arzının %15'inden daha azını oluşturuyor.
Hürmüz Boğazı'ndan 2025'in son çeyreğinde günlük yaklaşık 21 milyon varil petrol geçerken, kriz döneminde bu akışın günlük yaklaşık 3,3 milyon varillik bölümü devam etti. Kriz öncesinde dünya genelinde petrol stoklarını artıran ülkeler, bu alımların durmasıyla birlikte günlük yaklaşık 15,5 milyon varillik petrol arz-talep açığı ile karşı karşıya kaldı. Bu açığın yaklaşık %35'i alternatif boru hatları ve Hürmüz dışındaki üretim artışı ile karşılandı.
Gelecekteki potansiyel ve enerji güvenliği
Buna göre, Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı ve BAE'nin Fucayra'ya uzanan boru hattı sayesinde günlük yaklaşık 4,7 milyon varillik ilave petrol akışı Hürmüz'e alternatif olarak sağlandı. Kriz döneminde ihtiyaçları karşılamak amacıyla kullanılan küresel petrol stoklarından günlük yaklaşık 3,5 milyon varil petrol kullanıldı. Bunun yaklaşık 2,5 milyon varili Uluslararası Enerji Ajansı üyelerinin koordinesi ile kullanılırken, geri kalan miktarın %45'i günlük 6,8 milyon varillik petrol tüketimi düşüşü ile dengelendi.
Enerji güvenliğini artırmaya yönelik halihazırda devam eden veya tartışılan önlemlerin 2030'a kadar hayata geçirilmesi halinde, olası yeni bir Hürmüz şokunda petrol akışlarının %35 ila %70'i telafi edilebilir. Bu oran, günlük yaklaşık 7 milyon ila 15,5 milyon varil petrol akışına karşılık geliyor. Hürmüz'ü es geçen boru hatlarındaki yedek kapasitenin 2030'da günlük 6,5 milyon varile ulaşacağı öngörülüyor.
