İslam İktisadı Araştırma Merkezi (İKAM) tarafından yayımlanan "Katılım Finans Ekosistem Raporu", Türkiye'deki katılım finans sektörünün bankacılık eksenli geleneksel yapısından sıyrılarak çok yönlü bir finansal güce dönüştüğünü ortaya koydu. Özellikle ev ve araç edinmek isteyenlerin peşinatsız ve faizsiz seçenekler sunan tasarruf finansman şirketlerine gösterdiği yoğun ilgi, sektörün performans parametrelerini zirveye taşıdı.
Tasarruf Finansman Şirketleri Büyüme Şampiyonu Oldu
Açıklanan verilere göre, tasarruf finansman sektörünün toplam işlem hacmi geçen yıla kıyasla yüzde 261,8 gibi dikkat çekici bir artış göstererek 1 trilyon 211 milyar lira seviyesine yükseldi. Sektörün toplam aktif büyüklüğü yüzde 251,1'lik ivmeyle 323 milyar liraya çıkarken, net kârı da 17,5 milyar liradan 59 milyar liraya fırladı. Faaliyet gösteren şirket sayısının 9’a, şube ağının ise 654'e ulaştığı sektörde müşteri sayısı yüzde 117 oranında büyüyerek 1,15 milyon sınırını aştı.
Katılım Bankacılığında Büyüme ve Kârlılık Grafiği
Ekosistemin en büyük ağırlığını oluşturan katılım bankaları da büyüme trendini sürdürdü. Toplam aktiflerini yüzde 62,7 artışla 4,3 trilyon liraya çıkaran katılım bankaları, topladıkları fon miktarını 2,8 trilyon liraya, net kârlarını ise 85,6 milyar liraya taşıdı. Diğer yandan sektör genelinde öz kaynak büyümesi yüzde 41,2 seviyesinde kalarak aktif büyümesinin gerisinde kalırken, takipteki alacakların yüzde 155 artışla 42,4 milyar liraya ulaşması dikkat çeken gelişmeler arasında yer aldı.
Fiziksel Şubeler Kapanıyor, Dijital İşlem Hacmi 8 Trilyona Yaklaştı
Katılım bankacılığında dijitalleşme hamlesi operasyonel yapıyı kökten değiştiriyor. Son 10 yıllık periyotta yaklaşık 1600 fiziki şube kapatılırken, personel sayısı 22 bin 545’e ulaştı. Fiziksel ağdaki küçülmeye karşın dijital işlem hacmi yüzde 41 artarak 7,9 trilyon lira seviyesine ulaştı. İşlem adedinin 205 milyona ulaştığı bu süreçte, bireysel müşterilerin dijital hacimdeki payı yüzde 27’den yüzde 43’e tırmandı.
Katılım Sigortacılığı Sektör Ortalamasını Geride Bıraktı
Katılım sigortacılığı branşı da büyüme performansıyla genel sigortacılık pazarını geride bıraktı. Prim üretimini yüzde 62,9 artırarak 70,15 milyar liraya yükselten katılım sigortacılığı, toplam pazardan aldığı payı yüzde 5,73’e çıkardı. Yapılan üretimin yaklaşık yüzde 96'lık devasa bölümü hayat dışı branşlarda gerçekleşti.
Fintekler, Sukuk ve Sermaye Piyasalarında Son Durum
Borsa İstanbul'da işlem gören 591 şirketin 237'sinin yer aldığı BIST Katılım Endeksi, yatırımcı sayısını 4,26 milyona çıkardı. Diğer finansal enstrümanlarda da hareketlilik sürdü:
Sukuk İhraçları: Katılım bankalarının sukuk ihraç hacmi yüzde 58 artışla 215,4 milyar liraya yükseldi. Hazine ve Maliye Bakanlığı ise 34,8 ton altına dayalı sukuk ihracı gerçekleştirdi.
Fintek Pazarı: Türkiye’deki fintek sayısı 1009’a ulaşırken, ülke 8,4 milyar dolarlık pazar büyüklüğüyle küresel ölçekte en büyük 7 İslami fintek pazarından biri konumunu korudu.
Bireysel Emeklilik (BES): BES’teki toplam fon tutarı 1,81 trilyon liraya ulaşırken, bunun 745,7 milyar liralık kısmı katılım esaslı fonlarda toplandı.
"Niceliksel Büyüme Nitelikli Gelişmeye Dönüştürülmeli"
Sektörün ulaştığı büyüklüğü değerlendiren İLKE Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Sait Öner, katılım finansın bankacılık odaklı yapıdan çok katmanlı bir ekosisteme dönüştüğünü vurguladı. Öner, enflasyonist ortamda nominal büyüme rakamlarının dikkatle okunması gerektiğine işaret ederek, önümüzdeki dönemin temel hedefinin yakalanan niceliksel büyümenin nitelikli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması olduğunu belirtti.
