Küresel ticaretteki dengelerin yeniden şekillendiği bir dönemde Türkiye, deniz lojistiğinde tarihi bir sıçramaya imza atıyor. Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı verilerine göre, 2025 yılında 14 milyon TEU konteyner ve 553,3 milyon ton yük hacmiyle kırılan Cumhuriyet dönemi rekoru, bu yıl ve önümüzdeki dönemde yerini daha yüksek eşiklere bırakmaya hazırlanıyor. Yıl sonu itibarıyla limanlarda elleçlenen toplam yük miktarının 565 milyon tona, konteyner hacminin ise 14,1 milyon TEU seviyesine ulaşması hedefleniyor.
Yükün Yüzde 84'ü 5 Stratejik Merkezde Toplandı
Deniz yoluyla gerçekleştirilen dış ticaret operasyonlarında belirli liman başkanlıkları omurga işlevi görmeyi sürdürüyor. Geçtiğimiz yıl kayıtlara geçen 14 milyon TEU’luk dev konteyner trafiğinin yüzde 84 gibi ezici bir bölümü; Ambarlı, Kocaeli, Tekirdağ, Mersin ve Aliağa liman başkanlıklarının sorumluluk sahalarında işlem gördü.
Elleçlenen toplam yük portföyünün yüzde 36'lık kısmını doğrudan Türkiye'nin ihracat taşımaları oluştururken, ihraç odaklı yük hacminde bir önceki döneme kıyasla yüzde 3,3’lük istikrarlı bir ivme yakalandı. Sektör temsilcileri ve uzmanlar ise küçük ölçekli ve dağınık yapıda kalan tesislerin lojistik zincirde maliyet baskısı yarattığına dikkat çekerek, yatırımların bütüncül ve ölçek ekonomisine uygun bir master planla yürütülmesinin önemini vurguluyor.
Kabotaj Taşımacılığında Kesintisiz Büyüme Dalgası
Türkiye’nin kendi limanları arasındaki deniz taşımacılığını kapsayan kabotaj hattında da benzeri görülmemiş bir hareketlilik yaşanıyor. Bir önceki dönemde 69,7 milyon ton olarak kayıtlara geçen kabotaj yük miktarının, bu yıl kapanışında 74,8 milyon tona yükselmesi; 2027 projeksiyonlarında ise 77,8 milyon ton seviyesine tırmanarak yeni bir rekor zinciri oluşturması bekleniyor.
Karayolu Maliyetleri Yükü Denize Yönlendirdi
Kabotaj hattındaki bu dikkat çekici sıçramayı değerlendiren Türkiye Liman İşletmecileri Derneği (TÜRKLİM) Yönetim Kurulu Başkanı Hamdi Erçelik, Akdeniz-Karadeniz koridoru ile Marmara havzasındaki demir-çelik ve genel kargo hareketliliğinin hacmi yukarı taşıdığını ifade etti. Erçelik, feribot ve Ro-Ro hatlarındaki yoğunluğun da iç deniz trafiğini doğrudan beslediğinin altını çizdi.
Kara ve demiryolu taşımacılığındaki yüksek işletme maliyetlerinin sanayiciyi deniz yoluna teşvik ettiğini belirten Erçelik, akaryakıt fiyatlarının seyri ve küresel navlun dinamikleri sebebiyle kabotajın maliyet avantajını koruyacağını vurguladı. Ayrıca Karadeniz’deki bölgesel gerilimler ve güvenlik riskleri neticesinde ulusal karasuları bandında (12 deniz mili içinde) seyreden ticari gemi trafiğinin artması, yerel deniz taşımacılığının gücünü pekiştiren kritik faktörler arasında gösteriliyor.
