Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), küresel enerji dönüşümü ve kentlerin iklim direncine yönelik kritik tartışmalara sahne oluyor. Zirve kapsamında Avrupa Çevre ve Kaynak Ekonomistleri Derneği (EAERE) tarafından "İklim Nötr Ekonomiye Geçişin Finansmanı, Kentsel Yenileme ve İklim Değişikliğine Karşı Dayanıklılık: Küreselden Yerele" başlıklı bir basın toplantısı gerçekleştirildi. Toplantıda konuşan Avrupalı akademisyenler, yenilenebilir enerji kaynaklarının verimli kullanılabilmesi için sınır ötesi elektrik ticaretinin yaygınlaştırılması gerektiğinin altını çizdi.
Küresel elektrik şebekeleri maliyetleri 70 dolara kadar düşürebilir
Avusturya Graz Üniversitesi bünyesindeki Wegener İklim ve Küresel Değişim Merkezi Direktörü Karl W. Steininger, COP31 Başkanlığı tarafından duyurulan "35'e 35 Küresel Elektrifikasyon Hedefi"nin iklim mücadelesindeki stratejik rolüne değindi. Elektrifikasyon artışının gerçek bir iklim faydası yaratabilmesi için enerjinin mutlaka yenilenebilir kaynaklardan sağlanması gerektiğini belirten Steininger, güneş ve rüzgar enerjisinin düşük maliyetli üretim avantajına rağmen mevsimsel ve günlük dalgalanmalar içerdiğini hatırlattı.
Bu değişkenliğin ülkeler arası elektrik ticaretiyle dengelenebileceğini ifade eden Steininger, Kuzey ve Güney Yarımküre ülkelerinin zıt mevsim koşullarını avantaja çevirebileceğini söyledi. Yürüttükleri bilimsel araştırmanın bulgularını paylaşan Steininger, küresel elektrik şebekelerine entegrasyon sağlanması durumunda 2034 yılına dek dünyanın pek çok bölgesinde elektrik maliyetlerinin megavatsaat başına ortalama 50 dolar gerileyeceğini, Ekvator kuşağındaki bölgelerde ise bu tasarrufun megavatsaat başına 70 dolara ulaşabileceğini açıkladı.
Güneş zengini ülkeler fosil yakıt gelirini dörde katlayabilir
Sınır ötesi yenilenebilir elektrik ticaretinin gelişmekte olan ekonomiler için büyük bir kalkınma fırsatı barındırdığını vurgulayan Steininger, özellikle yüksek güneş enerjisi potansiyeline sahip Mısır ve Sudan gibi ülkelere dikkat çekti. Steininger, bu ülkelerin temiz elektrik ihracatından elde edecekleri gelirin, mevcut fosil yakıt ihracat kazançlarının bazı senaryolarda iki ila dört katına çıkabileceğini aktardı. Gelişmiş ülkelerin bu ticaret ağından elde edeceği ekonomik kazancın bir kısmını gelişmekte olan ülkelerin iletim altyapısına aktarmasının küresel dönüşümü hızlandıracağı belirtildi.
Karbon gelirleri tek başına kentsel dönüşüme yetmiyor
Toplantıda kentlerin iklim değişikliğine uyum süreçlerinin nasıl finanse edileceğine dair değerlendirmelerde bulunan İtalya Siena Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Floransa Düzenleme Okulu (FSR) İklim Birimi Direktörü Simone Borghesi ise karbon fiyatlandırma mekanizmalarının önemine işaret etti. Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi (AB ETS) kapsamında 2013 yılından bu yana gerçekleştirilen açık artırmalardan 288 milyar avronun üzerinde kaynak yaratıldığını belirten Borghesi, AB Sosyal İklim Fonu'nun da ulusal katkılarla birlikte 2026-2032 döneminde 86,7 milyar avroya ulaşmasının öngörüldüğünü kaydetti.
Yerel yönetimlerin kapasitesi ve tamamlayıcı finansman şart
Elde edilen dev fonların belediyelerin doğrudan kullanımına açık olmadığını, yerel yönetimlerin bu kaynaklara ulusal ve Avrupa Birliği düzeyindeki programlar üzerinden erişebildiğini vurgulayan Borghesi, karbon gelirlerinin tek başına kentsel dönüşüm maliyetlerini karşılamaya yetmeyeceğini ifade etti. Kamu bütçeleri, iklim fonları ve özel sektör sermayesini bir araya getiren tamamlayıcı finansman modellerinin zorunlu olduğunu söyleyen Borghesi, yerel yönetimlerin teknik ve idari proje geliştirme kapasitelerinin artırılması gerektiğini dile getirdi. İklim uyumu yatırımlarının yarattığı toplumsal faydanın her zaman kısa vadeli ticari getiriye dönüşmediğini hatırlatan Borghesi, başarılı bir kentsel dönüşüm için kamu desteğinin ve toplumsal değer odaklı planlamanın belirleyici olacağını sözlerine ekledi.