Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurul görüşmelerine katılmak üzere ABD’ye gitmeye hazırlanan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, New York zemininde daha önce eşi benzeri görülmemiş bir siyasi ve diplomatik krizin ortasına düşüyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) Gazze’de işlenen savaş suçları nedeniyle hakkında tutuklama kararı verdiği İsrail liderini, New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin sert açıklamaları, güvenlik alarmı ve dev kitlesel protestolar karşılayacak.
"Siyon Kanadı" New Jersey'e Sığınıyor
Gelişmelerin yarattığı güvenlik kaygısı, lojistik kararlara da yansıdı. Alışılmışın aksine Netanyahu’nun taşıyan "Siyon Kanadı" adlı resmi uçak, New York'taki JFK Havalimanı yerine New Jersey sınırları içindeki Newark Havalimanı’na iniş yapacak. İsrail basınında yer alan iddialara göre, İsrailli güvenlik yetkilileri, Belediye Başkanı Mamdani’nin hukuki çıkışlarının ardından JFK’de uçağın el konulma veya operasyonel olarak engellenme riskinden endişe etti. Siyasi kaynaklar durumu "liman müzakereleri" olarak nitelendirse de, Netanyahu'nun kişisel koruma ekibi ile İsrail Başbakanlık Ofisi yetkililerinin günler öncesinden ABD’ye giderek Amerikan Gizli Servisi ile olağanüstü güvenlik tedbirleri üzerinde çalıştığı öğrenildi.
"Yeri Lahey!" Sözü Washington ve Tel Aviv’i Hareketlendirdi
Tartışmaların fitilini ateşleyen gelişme, New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'nin Netanyahu hakkındaki net tutumu oldu. Netanyahu’nun bir savaş suçlusu olduğunu vurgulayan Mamdani, "Kendisi UCM tarafından suçlanan bir kimsedir ve ait olduğu yer Lahey'dir" ifadelerini kullandı. Yerel yönetim yasaları çerçevesinde doğrudan tutuklama yetkilerinin bulunmadığını ancak federal makamların bu adımı atması gerektiğini kaydeden Mamdani’nin bu sözleri, İsrailli diplomatların tepkisini çekti. İsrail’in BM Daimi Temsilcisi Danny Danon, Mamdani’yi şehirde "kışkırtıcılık yapmakla" ve "antisemitik bir atmosfer oluşturmakla" suçladı.
BM Genel Kurulu'nda Diplomatik Boykot Provası
Netanyahu’yu bekleyen tek zorluk sokaktaki tepkiler değil. İsrail Başbakanı’nın BM Genel Kurul salonunda kürsüye çıkacağı sırada, geçmiş yıllardakine benzer şekilde onlarca ülke delegasyonunun salonu terk ederek diplomatik boykot uygulaması öngörülüyor. Sivil toplum kuruluşları ve Filistin Gençlik Hareketi liderliğindeki koalisyonlar ise BM binası ve Netanyahu'nun konaklayacağı otel önünde büyük gösteriler düzenlemeye hazırlanıyor. The Economist/YouGov tarafından yapılan son araştırmalar da Amerikan kamuoyunun yüzde 49’unun "Netanyahu ABD toprağında tutuklanmalı" düşüncesinde olduğunu ortaya koyuyor.
Washington’dan Skandal Vize Kararı
BM Zirvesi öncesinde ev sahibi ABD’nin sergilediği tutum ise uluslararası hukuk tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Hakkında UCM kararı bulunan Netanyahu’ya kapılarını açan Washington, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve beraberindeki heyete vize vermedi. 1947 tarihli BM Merkez Anlaşması uyarınca üye ve gözlemci ülke temsilcilerinin katılımını engellememesi gereken ABD'nin bu hamlesi üzerine BM Genel Kurulu özel bir karar tasarısını oyladı. ABD, İsrail ve Paraguay’ın "hayır" oyuna karşılık 152 ülkenin desteğiyle kabul edilen kararla, Mahmud Abbas'ın zirveye video mesaj yoluyla hitap etmesine izin verildi. Batılı başkentlerin Ukrayna krizinde UCM kararlarını harfiyen savunurken Filistin konusunda takındığı bu tutum, uluslararası kamuoyunda "çifte standart" eleştirilerini bir kez daha zirveye taşıdı.
