Güneydoğu Asya'nın en önemli siyasi ve ekonomik bloklarından biri olan Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN),bölgesel istikrarı korumak ve ekonomik entegrasyonu derinleştirmek amacıyla Filipinler'in başkenti Manila'da toplandı.ASEAN 49. Liderler Zirvesi'nin açılış konuşmasını gerçekleştiren ev sahibi Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr, hızla değişen küresel dinamiklere karşı ortak hareket etmenin hayati önem taşıdığını vurguladı.
Jeopolitik gerilimlerin, iklim krizinin, teknolojik dönüşümün ve sınır aşan tehditlerin bölgeyi yeniden şekillendirdiğine dikkati çeken Marcos Jr, mevcut sınamaların hiçbir ülke tarafından tek başına aşılamayacağını belirtti. Üye devletler arasındaki farklılıklara rağmen ortak hedeflerde buluşulması gerektiğini ifade eden Filipinli lider, bölgesel işbirliğinin ulusal kapasitelerin yetersiz kaldığı alanlarda tamamlayıcı bir güç oluşturduğunu kaydetti.
Orta Doğu'daki gelişmeler zirve takvimini etkilemedi
Yılın ilk döneminde Cebu'da gerçekleştirilen 48. ASEAN Zirvesi'ni hatırlatan Marcos Jr, Orta Doğu'da yaşanan krizlerin Asya vatandaşlarının güvenliğini riske attığını, aynı zamanda enerji, gıda ve ulaşım tedarik zincirlerinde ciddi aksamalara yol açtığını dile getirdi. Bölgedeki gelişmeler sebebiyle 49. zirveyi erteleme seçeneğinin değerlendirildiğini açıklayan Marcos Jr, yapılan istişareler sonucunda bir araya gelerek krizlere ortak bir yanıt üretmenin daha doğru olduğuna karar verdiklerini söyledi.
ASEAN 2045 vizyonu: Yapay zeka ve dijital ekonomi öncelikli
Örgütün uzun vadeli yol haritasını oluşturan ASEAN 2045 vizyonuna değinen Marcos Jr; barış, güvenlik, ekonomik refah ve toplumsal güçlenmenin temel sütunlar olduğunu belirtti. Denizcilik güvenliğinin artırılması, insan kaçakçılığı ve siber suçlarla mücadele gibi alanlarda somut ilerlemeler kaydedildiğini aktaran Marcos Jr, ekonomik gündemin odak noktalarını ise şu başlıklarla sıraladı:
ASEAN Dijital Ekonomi Çerçeve Anlaşması kapsamında dijital entegrasyonun hızlandırılması,
Bölgesel elektrik şebekesinin modernize edilmesi,
Ticaret ve tedarik zinciri bağlantılarının güçlendirilmesi,
Küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ) yönelik desteklerin artırılması.
Yapay zeka alanındaki ortak çalışmalara da özel bir parantez açan Marcos Jr, ASEAN'ın yeni teknolojileri yalnızca takip eden değil, bu teknolojilerin geleceğine yön veren etkin bir küresel aktör olmayı hedeflediğini vurguladı. Konuşmada ayrıca afetlere müdahale kapasitesinin geliştirilmesi, gençlerin dijital dayanıklılığının artırılması ve yaşlı nüfusa yönelik sosyal koruma mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
11 üyeli yapıda barışçıl çözüm vurgusu
ASEAN'ın 11 üyeli genişlemiş yapısının bölgesel dayanışmayı pekiştirdiğini belirten Marcos Jr, anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesi, karşılıklı saygı ve güç kullanımından kaçınma ilkelerinin örgütün temel taşı olduğunu hatırlattı. Bu ilkelerin Güneydoğu Asya sınırlarını aşarak uluslararası alanda kabul gören bir taahhüde dönüştüğünü söyleyen Marcos Jr, liderleri güven ve uyum içinde çalışmaya davet ederek zirveyi resmen başlattı.
Malezya ve Brezilya'dan çok taraflılık ve stratejik ortaklık mesajı
Zirvenin açılışının ardından sosyal medya platformu X üzerinden değerlendirmelerde bulunan Malezya Başbakanı Enver İbrahim, ülkesinin bölgesel barışın korunması ve fikir birliğinin güçlendirilmesi noktasında aktif rol üstlenmeye devam edeceğini bildirdi. İbrahim, Malezya'nın dirençli bir ASEAN inşası ve bölgenin uluslararası arenadaki ağırlığının korunması için kararlı bir ortak olmayı sürdüreceğini kaydetti.
Zirveye ikinci kez katılan Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ise ASEAN ile çok kutuplu ve çok taraflı bir dünya düzeni vizyonunu paylaştıklarını vurguladı. İklim değişikliği ve devam eden savaşların enerji dönüşümünü kaçınılmaz kıldığını belirten Lula da Silva, Brezilya'nın etanol ve esnek yakıt teknolojilerindeki yarım asırlık tecrübesini ASEAN ile paylaşmaya hazır olduğunu ifade etti.
Kritik mineraller alanında da işbirliğine açık olduklarının altını çizen Brezilya lideri, ASEAN ile ilişkileri "tam kapsamlı Diyalog Ortaklığı" seviyesine çıkarmayı hedeflediklerini belirterek, bu adımın ileri teknoloji, biyoyakıtlar, savunma ve gıda güvenliği gibi stratejik sektörlerde yeni kapılar açacağını sözlerine ekledi.
Küresel ekonominin yükselen gücü: ASEAN
1967 yılında Tayland'ın başkenti Bangkok'ta kurulan ASEAN; Vietnam, Tayland, Singapur, Filipinler, Myanmar,Malezya, Laos, Endonezya, Kamboçya, Brunei ve Doğu Timor'dan oluşuyor. 650 milyonu aşkın nüfusu temsil eden ve 3 trilyon doların üzerinde bir Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) büyüklüğüne sahip olan birlik, Asya-Pasifik bölgesinde ekonomi diplomasisi ve güvenlik işbirliğinin merkezi konumunda bulunuyor.