Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31), Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da yoğun bir gündemle devam ediyor. Zirvenin dokuzuncu günü, gezegenin geleceğini doğrudan ilgilendiren "Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı – Rio Sinerjisi" temasına ayrıldı. Gün boyu süren oturumlarda deniz ekosistemlerinin korunmasından mavi ekonomiye, kıyıların iklim direncinden ormanların rehabilitasyonuna kadar pek çok kritik başlık ele alınıyor.
Zirvenin bu özel gününe ilişkin sosyal medya hesabından bir mesaj yayımlayan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, konferans alanındaki ekolojik dokuya dikkat çekti. Kurum paylaşımında, "Dünyanın dört bir yanından gelen kökler, farklı coğrafyaların hikayeleri, aynı toprağın umudu. Bugün COP31’de temamız Okyanuslar, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı – Rio Sinerjisi" ifadelerini kullandı.

Üç küresel sözleşme ortak hedefte birleşiyor
Türkiye'nin COP31 Başkanlığı vizyonuyla dünya gündemine taşıdığı "Rio Sinerjisi", köklerini 1992 yılında Brezilya'nın Rio de Janeiro kentinde düzenlenen BM Dünya Zirvesi'nden alan üç büyük uluslararası anlaşmayı tek potada eritiyor. İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC), Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (CBD) ve Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi (UNCCD) süreçleri, artık birbirinden bağımsız kulvarlar yerine ortak bir ekosistem stratejisiyle ele alınıyor.
COP31 Eylem Gündemi'ndeki bu süreci koordine eden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürü ve UNCCD Türkiye Odak Noktası Prof. Dr. Kasım Yenigün, üç sözleşmenin temel kesişim noktasının toprak, arazi ve su kaynakları olduğunu belirtti. İklim krizinin tüm bu alanları derinden etkilediğine işaret eden Yenigün, dağınık haldeki zaman, emek ve finansman kaynaklarının ortak hedeflere yönlendirilmesinin Rio Sinerjisi'nin ana omurgasını oluşturduğunu vurguladı.
Yeni bürokrasi yerine doğrudan eylem planı
Yaklaşık bir yıldır 40'a yakın ülke ve 50'den fazla uluslararası kuruluş ile sivil toplum örgütünün katkısıyla olgunlaştırılan süreç; Antalya'daki G20 diyaloğunun yanı sıra Moğolistan ve Erivan'daki zirvelerde yapılan teknik görüşmelerle şekillendi. Bu hazırlıkların somut bir adımı olarak COP31 bünyesinde Rio Sinerjisi Eylem Çalışma Grubu kuruldu.
Çalışma grubunun yeni bir kurumsal yapı ya da ek bir mali yük getirmeyeceğinin altını çizen Prof. Dr. Yenigün, hedeflerinin mevcut nitelikli insan kaynağını ve ayrılmış fonları ülkelerin stratejik öncelikleri doğrultusunda birleştirmek olduğunu ifade etti. Tamamen gönüllülük esasına dayanan bu mekanizma ile sahada hızlı sonuç alınması hedefleniyor.

Şehirler için iklim uyumlu bitki rehberleri hazırlandı
Doğa temelli çözümleri merkeze alan Türkiye, yeşil dönüşüm ve peyzaj çalışmalarında da yeni bir döneme geçiyor. Gelişigüzel bitkilendirme yerine her kentin kendi iklim yapısına uygun, kuraklığa dirençli ve karbon tutma kapasitesi yüksek türlerin kullanılacağını açıklayan Yenigün, Türkiye'deki her şehir için özel bitki rehberleri hazırlandığını duyurdu. Yeni dönemde kentlerdeki her yeşil alanın başlı başına bir karbon yutak sahası olarak planlanacağı belirtildi.
Bu vizyonun somut bir örneği ise Antalya'daki COP31 alanında hayata geçirildi. Dünyanın farklı ülkelerinin kendi biyoçeşitlilik kimliklerini yansıtan bitki türlerinin bir araya getirilmesiyle zirve alanı adeta bir açık hava bitki müzesine dönüştürüldü. Toprağın gelecek nesillerden alınmış bir emanet olduğunu hatırlatan Yenigün, COP31'in hem bir eylem hem de bir sorumluluk taahhüdü zirvesi olarak tarihe geçeceğini dile getirdi.

Yabancı katılımcılardan biyoçeşitlilik ve yeşil doku vurgusu
Zirvenin dokuzuncu günündeki atmosfer ve ele alınan konular, uluslararası katılımcıların da gündemindeydi. Nijeryalı iklim avukatı Faith Osahenrumwen İdemudia, özellikle Küresel Güney'de yıllardır ihmal edilen biyolojik çeşitlilik kaybının artık endişe verici boyutlara ulaştığını belirterek, UNFCCC ve COP31'in bu meseleyi ertelenemez bir öncelik olarak masaya yatırmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Pakistan heyetinden Muhammad Siddiq Khan ise sergi alanındaki bitkilerin ekolojik değerine dikkat çekerek, özellikle karbon emiliminde eşsiz bir rol oynayan mangrovlar gibi türlerin korunması ve çiftçilerin bu konuda bilinçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. ABD'li gözlemci Amy Ruth West Walker da konferans salonlarının çevresini saran zengin peyzajın ve bahçelerin, müzakerecilerin doğayla bağını canlı tuttuğunu ve iklim mücadelesinin asıl amacını somut biçimde hatırlattığını ifade etti.