ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh, yapay zekanın küresel ölçekte yaygınlaşmasının ekonomik dengeleri derinden sarsacağını ve para politikası kararlarında belirleyici bir rol oynayacağını ifade etti. San Francisco Fed ve Fed Yönetim Kurulu iş birliğiyle düzenlenen Verimlilik ve İstihdam Görev Gücü Konferansı'nın açılışında konuşan Warsh, merkez bankasının bu dönüşümü kabullenerek gerekli adımları atmasının bir zorunluluk olduğunu dile getirdi.
Konuşmasında yapay zeka teknolojisini "süper zeka" olarak nitelendiren Warsh, bu gücün toplumsal yapıyı ve ekonomik işleyişi sil baştan şekillendirdiğini belirtti. Geçmişte üst düzey bilgiye anında ulaşmanın hayal dahi edilemediğini hatırlatan Warsh, gelinen noktada merakı gidermenin marjinal maliyetinin sıfıra yaklaştığını ve finansal piyasaların bu yeni gerçekliğin etkilerini fiyatlamaya çalıştığını aktardı.
Verimlilik kaybı ve uzun süreli durgunluk tartışmaları
Ekonomik kalkınmanın temelinde yenilikçi fikirlerin yattığını belirten Warsh, içsel büyüme teorisine işaret ederek yaratıcı toplumların refah seviyesini yukarı taşıdığını söyledi. Fikir ve temel girdilerin iki katına çıkmasının, ekonomik çıktıyı çok daha yüksek oranlarda büyütebileceğini kaydeden Fed Başkanı, ABD'de çığır açıcı fikir üretmenin giderek zorlaştığına dikkat çekti.
1930'lu yıllardan bugüne araştırma faaliyetlerinin 20 kattan fazla artmasına rağmen araştırma verimliliğinde ciddi bir düşüş yaşandığını vurgulayan Warsh, son çeyreklerdeki verimlilik artışının henüz kalıcı bir trende dönüşmediğini belirtti. Nüfus artışındaki yavaşlama ve fikir üretimindeki tıkanıklığın "uzun süreli durgunluk" endişelerini yeniden tetiklediğini ifade eden Warsh, yapay zekanın bu gidişatı tersine çevirip çeviremeyeceğinin en kritik soru işareti olduğunu söyledi.
Fed'in duruşu: Ne destekleyici ne de muhalif
Yapay zekanın fikir üretimini hızlandırması halinde ekonomik büyümenin uzun vadeli ortalamaların çok üzerine çıkabileceğini belirten Warsh, buna karşın karar alma mekanizmalarında insan faktörünün vazgeçilmez olduğunun altını çizdi. Makinelerin insani muhakeme, ahlak ve sorumluluk bilincinin yerini dolduramayacağını vurgulayan Warsh, kontrolün her zaman insanlarda kalması gerektiğini ifade etti.
Geleceğe dair spekülatif tahminler yürütmek yerine olası senaryolara hazırlık yaptıklarını belirten Warsh, teknolojinin kötü niyetli aktörleri de güçlendirdiğine işaret ederek kritik altyapıların güvenliğine dikkat çekti. Warsh, kurumun bu süreçteki misyonunu şu sözlerle özetledi:
"Fed olarak rolümüz ne destekleyici ne de muhalif olmaktır. Sorumluluğumuz, bu teknolojinin yaygın olarak benimsenmesinin ekonomi üzerinde çok önemli bir etkisi olacağını ve para politikası üzerinde son derece önemli sonuçlar doğuracağını kabul etmektir."
Masadaki üç farklı ekonomik senaryo
Para politikası yapıcılarının önümüzdeki birkaç yılda ortaya çıkabilecek tablolara karşı hazırlıklı olması gerektiğini vurgulayan Warsh, Fed uzmanlarının bu kapsamda üç temel senaryo üzerinde çalıştığını açıkladı. Bu çalışmaların birer kesin öngörü değil, hazırlık mekanizması olduğunu belirten Warsh, olası tabloları şöyle sıraladı:
İyimser Büyüme Senaryosu: Yapay zekanın verimliliği artırdığı ve kazanımların iş gücü ile sermaye arasında adil paylaşıldığı bu modelde, reel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) ortalamanın üzerinde istikrarlı bir büyüme yakalarken ülke tam istihdama yakın kalıyor.
İstihdam Yıkımı Senaryosu: Büyüme rakamları ortalamanın üzerinde seyretse de yaygın otomasyon bazı meslek gruplarını desteklemek yerine tamamen ortadan kaldırıyor. İş gücü piyasasındaki bu kırılma, işsizlik oranlarını tam istihdam seviyesinin üzerine taşıyor.
Yatırım Balonu ve Hayal Kırıklığı Senaryosu: Devasa sermaye yatırımları ve borsa yükselişlerinin ardından beklenen getirilerin sağlanamaması durumunda hisse senedi değerlemeleri sert düşüş yaşıyor. Bu tablo ekonomik yavaşlamayı ve işsizlikte belirgin bir artışı tetiklerken, ekonomi ancak verimlilik kazanımı olmadan zamanla toparlanabiliyor.
Amerikan liderliği ve gelecek vizyonu
Belirsizliklerle dolu bu dönüşüm çağında "Amerikan liderliği" konusunda tarafsız kalamayacağını ifade eden Kevin Warsh, mevcut zorlukların aşılması durumunda ülkeyi oldukça parlak bir geleceğin beklediğini söyledi. Dayanıklı bir ekonomik büyüme ve bol fırsatların yaratıldığı dinamik bir yapının mümkün olduğunu belirten Warsh, gelecek nesillere insan ömrünü uzatan ve gelişimi destekleyen teknolojik bir miras bırakabileceklerini kaydetti. Warsh, açılış konuşmasının ardından konferansın ilk panelinde moderatörlük görevini üstlendi.