Türkiye, enerji arz güvenliğini pekiştirmek ve karbon nötr hedeflerine ulaşmak amacıyla küresel enerji diplomasisini hızlandırıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu vesilesiyle New York’ta bulunduğu süreçte, Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasında nükleer enerji sektörünü kapsayan stratejik bir iş birliği protokolü imzalandı.
BM zirvesi marjında Türkevi'nde düzenlenen törende; Türkiye Nükleer Enerji Anonim Şirketi (TÜNAŞ) ile ABD Ticaret ve Kalkınma Ajansı (USTDA) üst düzey yetkilileri, nükleer enerjide dönüşümü tetikleyecek proje bazlı anlaşmayı resmiyete döktü. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın refakatinde gerçekleşen törende imzalar, TÜNAŞ Genel Müdürü Necati Yamaç ve USTDA Direktör Yardımcısı Thomas Hardy tarafından atıldı.
SMR ve 4. Nesil Reaktörler Ayrıntılı İncelemeye Alınıyor
İmzalanan hibe ve iş birliği protokolü, özellikle küresel enerji piyasalarında çığır açan Küçük Modüler Reaktörler (SMR) ile dördüncü nesil reaktör tasarımlarına odaklanıyor. Çalışmalar kapsamında ABD menşeli dört farklı SMR modeli ile yine ABD'li üreticilere ait beş ayrı 4. nesil reaktör tasarımı teknik, finansal ve hukuki boyutlarıyla masaya yatırılacak.
Gerçekleştirilecek teknik fizibilite çalışmalarıyla şu kritik unsurlar değerlendirilecek:
Reaktörlerin teknik mimarisi ve güvenlik parametreleri,
Yatırım maliyetleri ve finansman modelleri,
Tedarik zinciri imkanları ve risk matrisleri (SWOT analizi),
Ulusal mevzuat uyumu, lisanslama şartları, saha seçimi ve acil durum planlaması.
Yaklaşık 2 milyon dolar bütçeye sahip olan ve en az bir yıl sürmesi öngörülen bu kapsamlı analiz sürecinin finansmanı USTDA tarafından karşılanacak. Süreç tamamlandığında, yeni nesil reaktörlerin Türkiye enerji şebekesine uyumunu gösteren kapsamlı teknik raporlar kamuoyunun ve kamu otoritelerinin kullanımına sunulacak.
"2053 Net Sıfır Emisyon Hedefimiz İçin Kararlıyız"
İmza töreninin ardından değerlendirmelerde bulunan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, yeni nesil nükleer teknolojilerin Türkiye’deki uygulanabilirliğini en ince ayrıntısına kadar inceleyeceklerini vurguladı. Bakan Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
"Şahitlik ettiğimiz bu anlaşma sayesinde yeni nesil nükleer teknolojilerin ülkemiz için teknik, ekonomik ve mevzuat boyutlarındaki uygulanabilirliğini kapsamlı bir şekilde değerlendireceğiz. 2053 Net Sıfır Emisyon ve enerjide tam bağımsızlık hedeflerimiz doğrultusunda, enerji sepetimizi çeşitlendirmekte kararlıyız. Büyük ölçekli nükleer santrallerimizin yanı sıra ülkemizin ihtiyaçlarına en uygun alternatifleri titizlikle çalışarak güçlü ve modern bir enerji altyapısı inşa etmeye kararlılıkla devam edeceğiz."
Stratejik Ortaklık Adım Adım Büyüyor
Türkiye ile ABD arasındaki sivil nükleer iş birliği, iki ülke liderinin daha önce Beyaz Saray’da gerçekleştirdiği üst düzey temaslara dayanıyor. İki ülke arasında geçen yıl imzalanan Stratejik Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Zaptı, bugün New York'ta atılan somut adımlarla proje bazlı bir boyuta taşınmış oldu. Ankara, konvansiyonel dev nükleer santral projelerinin yanı sıra esnek, hızlı kurulabilen ve düşük maliyetli SMR teknolojilerini enerji sepetine ekleyerek bölgesel bir enerji aktörü olma konumunu güçlendirmeyi hedefliyor.
