Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) son yayımladığı "Türkiye Enerji Politikaları İncelemesi Raporu", ülkenin dinamik ekonomik yapısı ve nüfus artışının enerji dengelerini baştan yazdığını ortaya koydu. ABD, Almanya ve İngiltere’nin de aralarında bulunduğu 32 gelişmiş üye ülkenin performansının değerlendirildiği raporda Türkiye, elektrik talebi en hızlı büyüyen ülke unvanını kazandı.
2005-2024 yılları arasındaki dönemi kapsayan analizde, Türkiye'deki elektrik tüketiminin her yıl ortalama yüzde 5 oranında yükseldiği kaydedildi. Bu ivmenin önümüzdeki yıllarda da hız kesmeden devam edeceği ve Ulusal Enerji Planı doğrultusunda ülke içi elektrik talebinin 2035 yılında 510 teravatsaat seviyesine ulaşacağı öngörülüyor.
Sanayi Çarkları ve Evdeki İklimlendirme Tüketimi Tetikledi
Talebin bu derece keskin yükselmesinde ana motor sanayi üretimi ve hizmet sektöründeki canlılık oldu. Bunun yanı sıra hanehalkı tüketimindeki sıçrama da raporda geniş yer buldu. Konutlardaki elektrik kullanımı 2023'ten 2024'e geçişte tek yılda yüzde 14 artış gösterdi.
Uzmanlar, evsel tüketimdeki bu ciddi artışı; iklim krizine bağlı olarak yaygınlaşan klima kullanımı, ev içi elektronik cihazların çoğalması ile belirli bölgelerde ısınma ve mutfakta doğrudan elektriğe geçiş (elektrifikasyon) süreçleriyle açıklıyor. Aşırı sıcak havaların etkisiyle Temmuz 2025'te puant elektrik talebi 59,5 gigavat seviyesine çıkarak tüm zamanların rekorunu kırdı.
Yeşil Dönüşümle Birlikte Şebeke Esnekliği Şart Hale Geldi
Artan yükün karşılanmasında yenilenebilir enerji tesisleri kilit bir rol üstleniyor. 2025 verilerine göre toplam elektrik üretiminin yüzde 43’ünü yeşil enerjiden sağlayan Türkiye, bu payı 2035’e kadar yüzde 55’e çıkarmayı amaçlıyor. Planlama doğrultusunda:
Güneş enerjisi kapasitesinin 20 gigavattan 77 gigavata,
Rüzgar enerjisi kapasitesinin ise 13 gigavattan 43,1 gigavata yükseltilmesi hesaplanıyor.
Ancak rüzgar ve güneş gibi kesintili kaynakların sisteme yoğun entegrasyonu, elektrik şebekesi üzerindeki baskıyı da artırıyor. IEA raporu, üretimi artırmanın ötesinde, enerjiyi depolama, talep yönetimi sağlama ve akıllı şebeke altyapılarını güçlendirmenin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.
2035 Hedefi: Akıllı Depolama ve Uluslararası Enerji Koridoru
Türkiye, sistem kararlılığını sağlamak amacıyla 2035 Akıllı Şebeke Yol Haritası kapsamında toplam 35 gigavatlık esnek kaynağı devreye sokmaya hazırlanıyor. Bu kapasite; 10 gigavat çatı tipi güneş ve depolama, 10 gigavat büyük ölçekli enerji depolama tesisleri, 10 gigavat talep tarafı yönetimi ve 5 gigavatlık şebeke yönetim sistemlerinden oluşacak.
Diğer yandan sınır ötesi elektrik ticaretinde de dev adımlar planlanıyor. Toplam 14 bin 700 kilometrelik yüksek gerilim doğru akım hattı yatırımıyla, komşu ülkelerle olan ihrakat kapasitesinin 3 kat artırılarak 6,75 gigavata, ithalat kapasitesinin ise 5 kat artışla 6,6 gigavata ulaştırılması hedefleniyor.
"Şebeke Yatırımları Rekabet Gücünü Artıracak"
Konuyla ilgili görüşlerine yer verilen IEA Başkanı Fatih Birol, Türkiye'nin büyüme hedefleri doğrultusunda atılacak stratejik adımlara vurgu yaptı. Birol, hızla büyüyen talep karşısında şebeke modernizasyonu, enerji depolama ve verimlilik projelerine yapılacak yatırımların arz güvenliğini tahkim edeceğini belirterek, bu adımların sanayinin uluslararası rekabetçiliğini artıracağını ve ülkeyi küresel yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı koruyacağını ifade etti.
