Küresel güvenlik mimarisi ve teknolojik gelişmeler hızla kesişirken, yapay zeka destekli askeri sistemler insanlık için en büyük tehditlerden biri haline geliyor. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) Başkanı Mirjana Spoljaric Egger, yayımladıkları ortak deklarasyonla otonom silah sistemlerine yönelik küresel kısıtlama çağrılarını en üst seviyeden yineledi. Üç yıl önce yapılan benzer uyarının ardından risklerin daha da derinleştiğine dikkat çekilen açıklamada, tehlikeli bir eşiğin aşılmak üzere olduğu vurgulandı.
"Ahlaki Kırmızı Çizginin Eşiğindeyiz"
Yapılan ortak açıklamada, askeri teknolojilerin yasal düzenlemelerden katbekat hızlı ilerlediğine dikkat çekilerek, insan müdahalesi olmadan karar alan silahların yaratacağı etik ve hukuki tahribata odaklanıldı. Açıklamada, "Artık 'makinelerin insanları otonom olarak hedef alması' gibi ahlaki bir kırmızı çizgiyi aşmaya tehlikeli derecede yakınız. Silah teknolojisinin gelişimi rekor hızda ilerleyerek yasal çerçeveler üzerinde artan bir baskı oluşturuyor" ifadelerine yer verildi.
Savaş alanlarında insan kontrolünün kademeli olarak azalmasının çatışmaları daha karmaşık ve yıkıcı hale getirdiği belirtilirken, bu durumun sivil kayıpları ve altyapı tahribatını kaçınılmaz olarak artırdığı ifade edildi.
Silahlanmada "Otonom Yarış" Çoktan Başladı
İki lider, otonom silah teknolojilerinin uzak bir gelecek senaryosu olmadığının, aksine küresel bir yarışa dönüştüğünün altını çizdi. Bu teknolojileri geliştiren mühendisler ve bilim insanları üzerindeki sorumluluğa işaret edilen metinde, devletlerin pasif kalma lüksünün olmadığı aktarıldı.
Dünyanın kademeli tartışmaları bir kenara bırakıp bağlayıcı kurallar koyması gerektiği savunulurken, BM Genel Kurulu ve Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi (CCW) çatısı altında bugüne kadar katredilen mesafenin Somut adımlarla taçlandırılması istendi.
Kasım Ayındaki Konferans Tarihi Bir Fırsat
Tarihi bir dönüm noktasında olunduğunu belirten BM ve Kızılhaç, Kasım ayında gerçekleştirilecek olan Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi 7. Gözden Geçirme Konferansı'nın yasal olarak bağlayıcı bir uluslararası anlaşma hazırlamak için en net fırsat olduğunu bildirdi.
Devletleri siyasi cesaret göstermeye davet eden ortak açıklamada son olarak şu hayati çağrı yapıldı:
"Kasım ayındaki konferans, bağlayıcı bir araç müzakere etmek için elimizdeki en açık yoldur. İnovasyon insanlığa hizmet etmeli, onu tehlikeye atmamalı. Yol açık, ihtiyaç son derece acildir."
