Tarım ve Orman Bakanlığı, hem halk sağlığını korumak hem de tüketiciyi yanıltan haksız rekabeti ortadan kaldırmak amacıyla peynir tebliğini baştan sona yeniledi. Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği ile 2015 yılından bu yana uygulanan mevzuat yürürlükten kalktı; üretimden lojistiğe, etiketlemeden tezgâha kadar tüm zincir katı kurallara bağlandı.
Süt Harici Katkılara Kesin Yasak Geldi
Yeni yönetmelikle birlikte peynir üretiminde sadece süt bileşenlerinin yer alması esası güçlendirildi. Üretim sürecinde maliyeti düşürmek veya hacim kazandırmak amacıyla başvurulan süt dışı protein kaynakları, jelatin, soya türevleri, nişasta ve nişasta bazlı bileşenlerin kullanımı tamamen yasaklandı. Aynı zamanda süt yağı haricindeki bitkisel veya hayvansal kaynaklı yağların ürüne katılmasına da kesin set çekildi. Nişasta kullanımına yalnızca çeşnili taze peynirlerde, kıvamı dengelemek adına teknolojinin zorunlu kıldığı asgari oranla sınırlı olmak kaydıyla izin verilecek.
Çiğ Süt Peynirlerine En Az 4 Ay Şartı
Halk sağlığını doğrudan ilgilendiren mikrobiyolojik riskleri asgariye indirmek amacıyla ısıl işlem görmemiş ürünlere yönelik denetim sıkılaştırıldı. Çiğ sütten ya da hafif ısıl işlem (termizasyon) görmüş sütten imal edilen ve telemesi haşlanmayan peynirler, en az 4 aylık olgunlaşma sürecini tamamlamadan piyasaya sürülemeyecek. Olgunlaştırılmadan taze şekilde tüketiciye ulaşacak ürünlerde ise sütün pastörizasyon normlarına uygun ısıl işlemden geçmesi zorunlu kılındı.
'Köy' ve 'Doğal' Algısına Son: Etiketlere 3 Milimetre Kuralı
Tüketicinin satın alma tercihini manipüle eden sübjektif ifadeler raftan kalkıyor. Artık peynir ambalajlarında "köy peyniri", "doğal peynir", "geleneksel peynir" veya "çiftlik peyniri" gibi nitelemeler kullanılamayacak.
Etiketlerde şeffaflığı sağlayacak diğer önemli kriterler ise şöyle sıralandı:
Süt Türü Şeffaflığı: Birden fazla hayvanın sütü karıştırılmışsa, kullanılan süt türleri etiket üzerinde çoktan aza doğru oran sırasıyla açıkça belirtilecek.
Eski Kaşar Standardı: Bir kaşar peynirinin "eski" sıfatıyla satışa sunulabilmesi için en az 120 gün olgunlaştırılması gerekecek.
Okunabilirlik Şartı: Çiğ sütten üretilen ürünlerde, tüketicinin doğrudan görebileceği şekilde en az 3 milimetre punto büyüklüğünde "çiğ sütten üretilmiştir" uyarısı yer alacak.
Ürün İsmi Koruması: "Sürülebilir", "üçgen", "tostluk" gibi tanımlayıcı ibareler ana ürün adından daha büyük yazılamayacak ve ürünün asıl adının yerine geçecek şekilde kullanılamayacak.
Çeşni Sınırı: Katkılı peynirlerde çeşni oranı en fazla yüzde 6, taze peynirlerde ise en çok yüzde 15 ile sınırlandırıldı.
Dökme Eritme Peynirine Yasak, Sektöre 2027'ye Kadar Süre
Tebliğ lojistik ve saklama koşullarını da güvence altına aldı. Peynirlerin depolanması, nakliyesi ve tezgâhta sergilenmesi esnasında soğuk zincirin 10 derecenin altında korunması mecburi hale getirildi. Ayrıca eritme peynirlerinin dökme biçimde açıkta satılması ve ara ürün olan telemenin doğrudan tüketiciye arzı yasaklandı.
Mevcut üreticilerin altyapılarını ve etiketleme sistemlerini yeni tebliğe uyumlu hale getirebilmeleri için 30 Nisan 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanındı. Bu tarihe kadar piyasaya arz edilmiş mevcut ürünler raf ömrü bitene kadar satılabilecek; ancak standartları karşılamayan dilimlenebilir eritme peynirleri tanınan sürenin bitimiyle birlikte raflarda yer bulamayacak.
