Temiz enerji teknolojilerinin küresel ölçekte yaygınlaşması, sektörde yeni bir ekonomik değer zincirinin kapılarını aralıyor. Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında açıklamalarda bulunan Uluslararası Güneş Enerjisi İttifakı (ISA) Genel Direktörü Ashish Khanna, güneş paneli ve batarya atıklarının geri dönüşümünde önümüzdeki 5 yıl içinde yaklaşık 15 milyar dolarlık bir yatırım hacmi oluşacağını bildirdi.
Kritik mineraller geri dönüşümle ekonomiye kazandırılacak
Güneş enerjisi kurulumlarındaki hızlı artışla birlikte kullanım ömrünü dolduran panel ve bataryaların yönetimi stratejik bir önem kazanıyor. Bu alanda döngüsel ekonomiyi teşvik etmek amacıyla 40 ülkeden 150 paydaşın yer aldığı SUNRISE platformunu hayata geçirdiklerini belirten Khanna, güneş panelleri ve bataryalardan çıkan atıkların yüzde 95 ila 98 oranında yeniden kullanıma kazandırılabildiğine işaret etti.
Geri dönüşüm tesislerinin ülkelere kritik hammaddeler konusunda büyük bir bağımsızlık sağlayacağını vurgulayan Khanna, lityum ve silika gibi değerli minerallerin mevcut atıklardan elde edilmesiyle yeni maden arayışlarına duyulan ihtiyacın azalacağını ve ciddi bir istihdam alanı yaratılacağını ifade etti. Platform kapsamında gelecek bir yıl boyunca iş ve finansman modelleri ile uluslararası standartların uyumlaştırılmasına odaklanılacak.
Güneş zengini Afrika yatırımlardan hak ettiği payı alamıyor
Güneş enerjisi teknolojilerinde maliyetlerin gerilemesine karşın gelişmekte olan ülkelerin finansmana erişimde zorlandığını aktaran Khanna, özellikle Afrika kıtasına yönelik risk algısının yatırımları frenlediğini söyledi. Dünyadaki güneş ışınımının yüzde 60'ına sahip olan Afrika'nın küresel güneş enerjisi yatırımlarından aldığı payın yüzde 2'nin altında kaldığını hatırlatan Khanna, bölgede kilovatsaat başına 25 sent gibi oldukça yüksek elektrik tarifelerinin uygulandığına dikkat çekti.
Bu dengesizliği gidermek ve özel sektör projelerine öz sermaye ile ara finansman sağlamak amacıyla 200 milyon dolarlık Afrika Güneş Enerjisi Finansman Mekanizması'nı (Africa Solar Facility) devreye aldıklarını belirten Khanna, ayrıca kıtada gıda ve enerji güvenliğini eş zamanlı desteklemek hedefiyle 1 milyon güneş enerjili tarım pompasının kurulumunu kapsayan bir program yürüttüklerini kaydetti.
19 ada ülkesi için yarım milyar dolarlık ortak ihale
Gelişmekte olan ülkelerde proje geliştirme ve bakım süreçlerindeki kapasite eksikliğini gidermek için 17 ülkede mükemmeliyet merkezleri kurduklarını anlatan Khanna, bu merkezlerin Hindistan'da yer alan ve sektörün dijital üssü olarak tanımlanan ISA SHINE platformuna entegre edildiğini dile getirdi.
Tek başına büyük ölçekli yatırım çekmekte zorlanan küçük devletler için talep birleştirme modeli uyguladıklarını aktaran Khanna, aralarında Mauritius'un 220 megavatlık güneş enerjisi ve depolama projesinin de bulunduğu 19 küçük ada devletini tek çatı altında buluşturduklarını belirtti. Bu ülkeler için elektronik ihale platformu üzerinden toplam yarım milyar dolar değerinde projenin aktif olarak yürütüldüğü bilgisini paylaştı.
İklim zirvesinde artık rapor değil somut eylem bekleniyor
İklim değişikliğiyle mücadelede verilen taahhütlerin sahada karşılık bulması gerektiğini vurgulayan Ashish Khanna, küresel kamuoyunun yeni raporlardan ziyade projelerin hayata geçirilmesini sağlayacak mekanizmalara ihtiyaç duyduğunu ifade etti. COP31 sürecinde elektrifikasyon gündemine ve özel sektör finansmanını harekete geçirecek köprü mekanizmalara daha fazla ağırlık verilmesi gerektiğini belirten Khanna, ülkelerin artık yalnızca iyi niyet beyanlarını değil, bu hedeflerin nasıl uygulanacağına dair somut adımları görmek istediğini sözlerine ekledi.