Kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT) ve bağlı kamu işletmeleri, 2025 yılında gerçekleştirdikleri dev altyapı ve enerji hamleleriyle Türkiye ekonomisinin büyüme dinamiklerine güçlü bir katkı sundu. Hazine ve Maliye Bakanlığı kayıtlarından derlenen verilere göre, söz konusu kuruluşların toplam yatırım harcaması bir önceki yıla oranla yüzde 62 artış göstererek 422,6 milyar lira bandını aştı.
Türkiye'nin stratejik sektörlerinde faaliyet gösteren 34 kamu işletmesinin 2025 yılı mali karnesi belli oldu. 19'u doğrudan KİT, 2'si bağlı ortaklık, 5'i kamu bankası ve 8'i diğer kamu kuruluşlarından oluşan bu dev ekosistem, yıl boyunca hem kaynak aktarımı hem de ürettiği ekonomik değerle öne çıktı.
Yatırımlarda enerji ve ulaştırma rüzgarı esti
Gerçekleşen 422,6 milyar liralık dev yatırım tutarı, 2025 yılı Gayri Safi Yurt İçi Hasılasının (GSYH) yaklaşık yüzde 0,7'sine karşılık gelirken, ülkedeki toplam kamu yatırımlarının da yüzde 21'ini tek başına karşıladı.
Sektörel dağılıma bakıldığında, Türkiye'nin enerji arz güvenliği ve lojistik ağlarını güçlendirme hedefleri rakamlara doğrudan yansıdı. Yatırım harcamalarında zirveyi 277,6 milyar lirayla enerji sektörü göğüsledi. Enerjiyi 129,3 milyar lirayla ulaştırma ve 5,6 milyar lirayla tarım sektörü takip etti.
Zirvenin tartışmasız lideri TPAO oldu
Kuruluş bazlı yatırım harcamalarında ise petrol ve doğal gaz arama-üretim faaliyetlerine hız veren Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) açık ara ilk sırada yer aldı. Geçen yıl 197,3 milyar liralık yatırıma imza atan TPAO'yu, demir yolu ağlarını genişleten Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) 91,9 milyar lirayla, enerji iletim altyapısını yenileyen Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) ise 39,2 milyar lirayla izledi.
Ekonomiye 433,9 milyar liralık katma değer katkısı
Kamu işletmeleri yalnızca harcamalarıyla değil, ürettikleri ekonomik değerle de dikkat çekti. Dönem kar-zarar dengesi, istihdam giderleri, faiz, kur farkı ve amortisman kalemlerinin hesaplanmasıyla ortaya çıkan toplam katma değer, bir önceki yıla kıyasla yüzde 48,9 yükselerek 433,9 milyar liraya ulaştı.
Katma değer üretiminde 76 milyar lirayla yine TPAO başı çekerken; Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) 66,6 milyar lira, TEİAŞ 49 milyar lira ve Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) 41,6 milyar lirayla ekonomiye en yüksek katkıyı sunan diğer devler oldu.
Bütçe transferleri ve karlılık dengesi
Mali tablolar, merkezi bütçe ile kamu işletmeleri arasındaki yoğun nakit akışını da ortaya koydu. 2025 yılı boyunca KİT'lere bütçeden 172,3 milyar lirası sermaye, 390,5 milyar lirası ise görevlendirme bedeli olmak üzere toplam 562,8 milyar liralık kaynak aktarıldı. Buna karşılık kamu işletmeleri; 36,8 milyar lira kurumlar vergisi ve yasal yükümlülükler, 33,5 milyar lira temettü ve 11,3 milyar lira hasılat payı kalemleriyle merkezi bütçeye yaklaşık 81,6 milyar liralık geri dönüş sağladı.
Yıl sonu karlılık sıralamasında ise TPAO bir kez daha birincilik koltuğuna otururken, en yüksek dönem karı elde eden diğer kuruluşlar sırasıyla DHMİ, Eti Maden ve Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü (KEGM) olarak kayıtlara geçti.