Ticaret Bakanlığı, dış ticarette vergi kaybını önlemek amacıyla yürüttüğü sonradan ve ikincil kontrol denetimlerinin 10 aylık bilançosunu paylaştı. Yapay zeka algoritmalarının da devreye alındığı sıkı takipler sonucunda, 14,1 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı uygulandı.
Dış ticaret işlemlerinde usulsüzlüklerin önüne geçmek ve kamu gelirlerini güvence altına almak isteyen Ticaret Bakanlığı, gümrüklerdeki denetim ağını genişletti. Türkiye'deki toplam vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 20'sinin tahsil edildiği gümrük idarelerinde yürütülen çalışmalar, yasalara uygun hareket eden ticaret erbabının haklarını korumayı da hedefliyor. Bakanlık, ülke genelindeki 18 gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğü aracılığıyla ticari trafiği anbean izliyor.
Denetimlerde yapay zeka algoritmaları devrede
Yasa dışı ticaretle mücadele stratejisi doğrultusunda, gümrükten geçen tüm işlemler kapsamlı bir risk analizine tabi tutuluyor. Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen süreçte, geleneksel yöntemlerin ötesine geçilerek ileri analitik modellemeler ve yapay zeka teknolojileri kullanılıyor.
Bu çok katmanlı denetim sistemi iki ana koldan ilerliyor:
Sonradan kontrol: Gümrükleme işlemleri tamamlandıktan sonra firmaların ticari defterleri, belgeleri ve geçmiş işlemleri geriye dönük olarak detaylı şekilde inceleniyor.
İkincil kontrol: Tescil edilen gümrük beyannameleri ve bunlara bağlı tüm süreçler, gümrük idaresindeki uzman birimlerce yeniden gözden geçiriliyor.
Cezalarda yüzde 51'lik dikkat çeken artış
Ticaret Bakanlığının 2027 Yılı Bütçe Teklifi verilerine yansıyan istatistikler, sahadaki sıkı denetimin boyutunu ortaya koydu. Ocak-ekim dönemini kapsayan 10 aylık süreçte, sonradan kontrol programı çerçevesinde 234 firmanın tüm ticari kayıtları mercek altına alındı.
Aynı dönemde ikincil kontrol mekanizması da yoğun şekilde işletildi. Ekipler, 4 bin 442 firmaya ait tam 31 bin 750 beyannameyi yeniden incelemeye aldı. Yapılan kapsamlı denetimler neticesinde, 10 ay içinde toplam 14,1 milyar liralık ek tahakkuk ve idari para cezası düzenlendi. Kayıtlara geçen bu ceza tutarı, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 51 oranında artış gösterdi.