Türkiye’nin dış ticaretinde katma değerli ürün hamlesi meyvelerini vermeyi sürdürüyor. Ülke genelindeki 19 serbest bölge, salt fason üretim merkezi olmaktan çıkarak yüksek teknoloji ve inovasyon odaklı küresel ihracat üslerine dönüştü. Ticaret Bakanlığı verilerine göre, 2026 yılının ilk 9 ayında serbest bölgelerin gerçekleştirdiği toplam dış satım içinde orta-ileri ve yüksek teknoloji sınıfındaki ürünlerin payı rekor kırarak yüzde 58,4 seviyesine ulaştı.
9 Ayda 9,8 Milyar Dolarlık Dış Satım
Yıl boyunca istikrarlı bir yükseliş sergileyen serbest bölgeler, eylül ayında yakaladığı yüzde 14,8’lik artış ivmesiyle aylık bazda 1,15 milyar dolarlık ihracat hacmine ulaştı. Ocak-eylül dönemini kapsayan 9 aylık süreçte ise toplam ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6,3 büyüyerek 9,8 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.
Serbest bölgelerde üretilip satılan malların yüzde 76,1’inin doğrudan yurt dışı pazarlara yönlendirilmesi, bu merkezlerin küresel rekabetteki gücünü bir kez daha tescilledi.
İhracatın İthalatı Karşılama Oranı Yüzde 160'a Dayandı
Dış ticaret dengesinde "net ihracatçı" vasfını koruyan 19 serbest bölge, cari açığın kapatılmasına da doğrudan destek veriyor. İhracatın ithalatı karşılama oranı eylül ayı özelinde yüzde 165,5 gibi çarpıcı bir düzeye çıkarken, 9 aylık kümülatif dengede ise yüzde 159,7 olarak gerçekleşti. Bu göstergeler, serbest bölgelerin döviz girdisi üretmedeki kritik rolünü ortaya koyuyor.
88 Binden Fazla Çalışana Doğrudan İstihdam
Serbest bölgeler yalnızca dış ticarette değil, nitelikli iş gücü yaratmada da öncü rol oynuyor. Mevcut durumda 466’sı yabancı sermayeli olmak üzere toplam 1930 kullanıcı firmanın faaliyet yürüttüğü bölgelerde, doğrudan istihdam edilen kişi sayısı 88 bin 7'ye ulaştı.
Verilen toplam 2 bin 788 faaliyet ruhsatı arasında doğrudan üretim konulu ruhsatların oranının yüzde 44,6’ya yükselmesi, bölgelerin üretim ve sanayi ağırlıklı yapısının giderek derinleştiğini gösteriyor.
Liderlik Koltuğunda Ege Serbest Bölgesi
Bölgesel bazda performans incelendiğinde, zirvedeki isim değişmedi:
Ege Serbest Bölgesi (ESBAŞ): İhracatını yüzde 6,7 artışla 2 milyar 542 milyon dolara taşıyarak, tüm serbest bölgelerin gerçekleştirdiği toplam dış satımın yüzde 25,8’ini tek başına üstlendi. Bölgenin toplam ticaret hacmi ise 4,81 milyar doları buldu.
Bursa Serbest Bölgesi: Yüzde 30,7’lik rekor büyüme performansıyla dış satımını 1 milyar 563 milyon dolara yükseltti ve büyümenin lokomotiflerinden oldu.
Adana-Yumurtalık Serbest Bölgesi: İhracatını yüzde 23,4 artırarak 425 milyon dolara ulaştırdı.
Adana-Yumurtalık, Batı Anadolu, Bursa ve Trabzon serbest bölgeleri çift haneli ihracat artışlarıyla dikkat çekerken; Avrupa ve Gaziantep serbest bölgeleri de toplam ticaret hacimlerindeki genişlemeyle öne çıktı. Türkiye'nin lojistik ve coğrafi avantajları doğrultusunda, serbest bölgelerin "Türkiye Yüzyılı" vizyonu kapsamında Ar-Ge, inovasyon ve yüksek katma değerli üretime odaklanmayı sürdüreceği vurgulandı.
