Ortadoğu’da tırmanan gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatında yaşanan aksaklıklar, küresel enerji piyasalarında dengeleri yeniden sarstı. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) yayımladığı Yıl Ortası Elektrik Sektörü Güncellemesi raporu, gaza bağımlı elektrik piyasalarının bu süreçte ciddi bir fiyat artışıyla yüzleştiğini ortaya koydu. Ancak yenilenebilir enerjiye yatırım yapan ve batarya depolama sistemlerini devreye alan ülkeler, bu dev krizin etkilerini sınırlandırmayı başardı.
Asya ve Avrupa’da Fiyatlar Tırmanışta
Raporun ortaya koyduğu veriler, santrallerin toptan elektrik fiyatını belirlemede gaz maliyetlerine doğrudan bağlı olduğu Avrupa ve Asya piyasalarında sert yükselişler yaşandığını gösteriyor. 2 Mart - 16 Temmuz tarihleri arasındaki veriler incelendiğinde:
Asya Spot LNG fiyatları kriz öncesine kıyasla ortalama %65 oranında sıçradı.
Avrupa gösterge gaz fiyatı TTF ise aynı süreçte %50 oranında değer kazandı.
Bu tablonun vadeli piyasalara yansıması da gecikmedi. Japonya'da mart ayında yükselen LNG maliyetleri, üçüncü çeyrek elektrik vadeli fiyatlarını megavatsaat (MWh) başına 75 dolar yukarı taşıdı. Avrupa kanadında ise vadeli elektrik fiyatlarındaki yükseliş; İtalya’da yaklaşık 60 dolar, Birleşik Krallık’ta 40 dolar ve Almanya’da 30 dolar olarak kayıtlara geçti.
Avrupa Birliği'nde Zıt Tablo: İtalya Yükseldi, İspanya Geriledi
Yılın ilk yarısında Avrupa Birliği genelinde ortalama toptan elektrik fiyatı MWh başına 105 dolar seviyesine ulaştı. Ülke bazlı performanslarda ise çarpıcı farklar görüldü. Gaz bağımlılığı yüksek olan İtalya’da toptan elektrik fiyatları %18, Almanya’da ise %17 oranında arttı.
Buna karşın, İspanya ezber bozan bir performans sergiledi. Zengin yenilenebilir enerji kaynakları ve doluluk oranı yüksek hidroelektrik rezervleri sayesinde İspanya, kriz ortamına rağmen toptan elektrik fiyatlarını %16 oranında düşürmeyi başardı.
Avustralya ve Hindistan'ın Depolama ve Yerli Üretim Başarısı
Avustralya Ulusal Elektrik Piyasası, yenilikçi depolama çözümlerinin kriz anlarında nasıl hayat kurtardığını kanıtladı. Ülkede toptan elektrik fiyatları yılın ilk yarısında %30 azalarak MWh başına 49 dolara geriledi. Sistemde devreye alınan yeni batarya kapasiteleri, gün içindeki enerji yükünü akşam saatlerine kaydırdı; böylece yoğun talep anlarında pahalı kömür ve doğal gaz santrallerine olan ihtiyaç minimize edildi.
Hindistan tarafında ise elektrik üretiminde ithal LNG’nin payının oldukça düşük tutulması, Ortadoğu kaynaklı krizin ülkedeki spot elektrik fiyatlarına olumsuz yansımasını engelledi.
ABD Kendi Gazıyla Korundu, Global Etki 2022'nin Gerisinde Kaldı
ABD piyasalarında, uluslararası oranlara kıyasla çok daha ucuz olan yerli doğal gaz üretimi, küresel krizin piyasaya doğrudan yansımasını engelledi. Ocak ayında yaşanan aşırı soğuklar nedeniyle ilk yarıda elektrik fiyatları %10 artarak MWh başına 52 dolara çıksa da, ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) yılın ikinci yarısında fiyatların %8 düşüşle 48 dolar seviyesine gerileyeceğini öngörüyor.
IEA analizine göre, Kuzey Amerika’da yeni devreye giren LNG sıvılaştırma tesisleri, diğer ihracatçı ülkelerin arz artışları ve yeşil enerjinin küresel payındaki büyüme, mevcut krizin elektrik fiyatları üzerindeki yıkıcı etkisini sınırladı. Bu sayede piyasalar, 2022 yılında yaşanan tarihi enerji krizine kıyasla çok daha dirençli bir duruş sergiledi.
