Hayvancılık faaliyetleri sonucu ortaya çıkan hayvansal atıklar, çevresel etkilerinin yanı sıra enerji üretimi açısından önemli bir potansiyel taşıyor. Özellikle büyükbaş hayvan gübresinden biyogaz üretilmesi, metan emisyonlarının azaltılmasına ve elektrik ile ısı üretimine katkı sağlıyor.
Yıllık potansiyel rakamlar
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Tarım ve Orman Bakanlığı'nın verilerine göre, 31 Aralık 2025 itibarıyla Türkiye'de 17 milyon 709 bin büyükbaş, 57 milyon 874 bin küçükbaş ve 394 milyon 32 bin kümes hayvanı bulunuyor. Bu hayvanların atıklarından yıllık 4-5 milyar metreküp biyometan ve yaklaşık 8-10 milyar kilovatsaat elektrik üretim potansiyeli mevcut.
Biyogaz tesislerinin rolü
Atık Yönetimi ve Atıktan Enerji Üreticileri Derneği (TAYED) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Rıza Öner, biyogaz tesislerinin hayvansal atıkların enerji kaynağı olarak değerlendirilmesinde kritik bir rol oynadığını belirtiyor. Bu tesisler, organik maddelerin kapalı reaktörlerde işlenmesiyle elektrik ve ısı üretimini sağlıyor.
Öner, biyogazın elektrik üretiminde sağladığı avantajların yanı sıra, atık yönetimi işlevlerinin de göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade ediyor. Ancak, tesislerin ekonomik sürdürülebilirliği en büyük engel olarak öne çıkıyor. Yüksek yatırım ve işletme maliyetleri, tesislerin kapanma riski taşımakta.
Bir ineğin yıllık atık miktarının, biyogaz tesislerinde değerlendirilmesiyle 1000 kilovatsaat elektrik üretilebileceği ve bu miktarın yılda 2400 kilovatsaat elektrik tüketen bir hanenin 5 aylık ihtiyacını karşılayabileceği belirtiliyor. Türkiye'de yaklaşık 100 biyogaz tesisi bulunmakta ve bu tesislerin toplam kurulu gücü 313 megavat; yılda 2,4 milyar kilovatsaat elektrik üretebiliyor.
Sonuç olarak, hayvansal atıkların enerji ve gübre üretimindeki rolü giderek önem kazanıyor. Ancak, sürdürülebilir bir gelecek için yeni destek mekanizmalarının oluşturulması gerekiyor.
