Gayrimenkul alım-satım süreçlerinde alıcı ve satıcı güvenliğini maksimum seviyeye çıkarmayı, dolandırıcılık risklerini sıfırlamayı ve piyasadaki kayıt dışılığı sonlandırmayı amaçlayan Güvenli Ödeme Sistemi, kritik bir hazırlık evresinden geçiyor. Ekim ayı itibarıyla yürürlüğe girmesi planlanan düzenlemenin uygulama tarihi, altyapı ve teknik entegrasyon süreçlerinin eksiksiz tamamlanması amacıyla 1 Aralık’a ertelendi. Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’te yapılan bu esneklik, sektör temsilcileri tarafından memnuniyetle karşılandı.
Piyasa aktörleri, ertelenen sürenin sistemi tamamen pürüzsüz hale getirmek için büyük bir fırsat olduğunu vurgularken, uygulamanın amacına ulaşabilmesi adına mali alanda yapılması gereken zorunlu reformlara dikkat çekiyor.
"Tapu Harçları Düşürülmezse Sistem Kilitlenebilir"
Yeni sistemin finansal dinamiklerine dikkat çeken Türkiye Tüm Emlak Müşavirleri Federasyonu (TÜFEM) Başkanı Hacı Ali Taylan, gayrimenkulün tapudaki beyan değeri ile gerçek satış bedeli arasındaki uçuruma işaret etti. Mevcut alışkanlıkların sistemi işlevsiz kılabileceğini belirten Taylan, şu analizde bulundu:
"Örneğin, reel değeri 10 milyon lira olan bir konut tapuda 3 milyon lira gösterildiğinde, Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden yalnızca bu 3 milyon liralık kısım transfer edilebilecek. Kalan tutar yine kayıt dışı yollarla veya nakit olarak el değiştirmek zorunda kalacak. Sistemin oto alım-satımındaki gibi sorunsuz işlemesi için iki hayati adım şart: İlk olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı tapu harçlarını yüzde 1 seviyesine çekmeli. İkinci olarak ise geçmişte mülkünü düşük bedelle tapuya tescil ettiren vatandaşların gerçek satış bedeline geçebilmesi için bir defaya mahsus 'değer artış kazancı vergisi muafiyeti' tanınmalı."
İlan Kirliliği ve Korsan Emlakçılığa e-Devlet Freni
Sektörün bir diğer kanayan yarası olan kayıt dışı ve sahte ilan faaliyetleriyle mücadelede ise Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) devreye giriyor. Taşınmaz sahiplerinin e-Devlet üzerinden yetkilendirme yaptığı EİDS yapısında, bürokrasiyi azaltacak yeni adımlar atılıyor.
Mevcut uygulamada e-Devlet yetkilendirmesi ile fiziki pazarlama sözleşmelerinin ayrı ayrı yürütüldüğünü belirten sektör yetkilileri, Ticaret Bakanlığı’nın bu iki süreci tek bir dijital ekranda birleştireceğini ifade ediyor. Böylece hem kağıt israfı sona erecek hem de yetkisiz kişilerin ilan vermesinin önüne geçilecek. Ayrıca "yabancı mülk sahibi" seçeneği suistimal edilerek verilen sahte ilanlar da Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü entegrasyonu sayesinde tamamen engellenecek.
"Bir Mülke Tek Emlakçı" Modeli Gündemde
İlan sitelerindeki fiyat spekülasyonlarını ve bilgi kirliliğini engellemek isteyen sektör temsilcileri, mevzuatta radikal bir değişiklik talep ediyor. Bir gayrimenkulün birden fazla emlak işletmesine yetkilendirilmesinin pazarlama kalitesini düşürdüğünü belirten Ankara Tüm Emlakçılar Meslek Esnaf Odası Başkanı Burak Arpacı ve sektör bileşenleri, 3 aylık yetkilendirme süresince mülk için yalnızca tek bir emlak ofisinin yetkili kılınmasını istiyor.
Tek yetkili emlakçı modelinin hem mülk sahibinin hem de danışmanın haklarını koruyacağını savunan temsilciler, 1 Aralık’a kadar yapılacak yönetmelik düzenlemeleriyle gayrimenkul ticaretinin tam anlamıyla şeffaf, güvenli ve gerçek değerler üzerinden yürütüleceği bir yapıya kavuşacağını vurguluyor.
