Gelişmekte olan ve gelişmiş ekonomilerin en büyük mali yüklerinden biri olan enerji ithalatı, elektrikleşme hamleleriyle tarihi bir kırılma noktasına yaklaşıyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından hazırlanan "Elektrifikasyon" başlıklı kapsamlı rapor, COP31 Başkanlığı ile kurulan stratejik iş birliği çerçevesinde kamuoyuna sunuldu. Türkiye ve Avustralya'nın ortak talebiyle şekillenen analiz, temiz enerji dönüşümünün sadece iklim için değil, küresel finansal dengeler için de kritik bir kalkan oluşturduğunu gözler önüne seriyor.
Rapora göre; dünyada elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35 seviyesine ulaştırılması, enerji ithalatçısı ülkelerin yıllık mali yükünü 500 milyar doların üzerinde hafifletme potansiyeli taşıyor.
Mevcut Teknolojilerle %33’e Ulaşmak Mümkün
Görsel ve teknik analizler, günümüzde elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının henüz yüzde 23 seviyelerinde kaldığını gösteriyor. Ancak IEA projeksiyonları; mevcut teknoloji maliyetleri, güncel enerji fiyatları ve finansman koşulları hesaba katıldığında, ekstra bir maliyet baskısı oluşturmadan bu oranın maliyet-etkin şekilde yüzde 33’e çıkarılabileceğini doğruluyor.
Raporun altını çizdiği en büyük dönüşüm potansiyelleri ise şu alanlarda öne çıkıyor:
Ulaşım Sektörü: Lityum-iyon batarya maliyetlerinin 2010’dan bu yana yüzde 90 gerilemesiyle birlikte, petrole dayalı kara yolu taşımacılık talebinin yarısı ekonomik olarak elektriklendirilebilir durumda.
Binalar ve Isınma: Küresel alan ısıtma ihtiyacının yaklaşık yarısı maliyet-etkin biçimde elektrikli sistemlere devredilebiliyor.
Sanayi: Düşük ve orta sıcaklık gerektiren endüstriyel süreçlerin yüzde 40’ı temiz elektrikle çalışmaya hazır.
Petrol Talebinde Tarihi Gerileme Beklentisi
Sokaklardaki binek araçlar, ticari filolar ve toplu taşıma araçlarının elektrikleşmesi, fosil yakıt pazarında şimdiden hissedilir bir baskı oluşturuyor. Mevcut verilere göre elektrikli ulaşım araçları, her gün yaklaşık 2,3 milyon varillik petrol tüketiminin önüne geçiyor.
IEA’nın hazırladığı Yüksek Elektrifikasyon Senaryosu gerçekleştiği takdirde, 2035 yılında elektrikli araçlar sayesinde engellenen petrol talebinin günlük 18 milyon varil gibi muazzam bir boyuta ulaşacağı tahmin ediliyor. Bu durum, ithalatçı ülkelerin enerji bütçelerinde yaklaşık yüzde 25'lik bir rahatlama sağlarken, hanelerin ortalama enerji faturalarına da yüzde 15 indirim olarak yansıyacak.
Şebekeler %40 Daha Hızlı Genişlemeli
Yüzde 35’lik küresel hedefe ulaşılması, elektrik talebinde son 10 yıldakinin iki katı hızda bir artış anlamına geliyor. 2035’e kadar yıllık yaklaşık 1400 teravatsaatlik ek taleple karşılaşacak olan küresel sistemin çökmemesi için entegre bir altyapı seferberliği şart.
Uzmanlar, üretimin yanı sıra iletim ve depolama yatırımlarının eş zamanlı yürütülmesi gerektiği uyarısında bulunuyor. Hedeflenen senaryoda, elektrik şebekelerinin önümüzdeki dönemde son 10 yıla kıyasla yüzde 40 daha hızlı genişletilmesi ve modernize edilmesi gerekiyor. Ayrıca nihai kullanım elektrifikasyonuna yönelik yıllık küresel yatırımların da 2035’e kadar 3 katına çıkarak 1 trilyon dolar seviyesine ulaşması bekleniyor.
