Antalya'da devam eden Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), küresel iklim finansmanında yeni bir dönemin kapısını araladı. Dünya Bankası, yalnızca çevresel dayanıklılığı artırmakla kalmayıp doğrudan istihdam yaratmayı ve ekonomik kalkınmayı hızlandırmayı hedefleyen 6,9 milyar dolarlık yatırım paketini kamuoyuna duyurdu.
Küresel iklim politikalarının şekillendiği Antalya'daki zirvede, iklim yatırımlarının ekonomik getiri ve iş gücü piyasasıyla entegrasyonu ön plana çıktı. Dünya Bankası tarafından yapılan resmi açıklamada, tanıtılan projelerin 10,7 milyar dolarlık ek özel sermayeyi de tetikleyeceği vurgulandı. Tarım, imalat sanayi, kentsel altyapı ve yenilenebilir enerji gibi stratejik sektörleri kapsayan bu kaynak, yeşil dönüşümün ekonomik büyümenin temel motoru haline getirilmesini amaçlıyor.
Kurumun değerlendirmesinde, kesintisiz enerji arzının işletmeleri büyüttüğü, modern tarım uygulamalarının üretici gelirlerini artırdığı ve dirençli altyapının ekonomik şoklara karşı kalkan oluşturduğu belirtildi. Dünya Bankası ayrıca 2026 mali yılında iklim bağlantılı projelere doğrudan 48 milyar dolar sağladığını, bir o kadar da özel sermayeyi harekete geçirerek toplam finansman hacmini bir önceki yıla göre yüzde 21 artışla 96 milyar dolara taşıdığını açıkladı.
Türkiye'de tarım ve imalat sanayine çifte istihdam desteği
Açıklanan dev yatırım paketinde Türkiye'ye yönelik projeler önemli bir yer tutuyor. Dünya Bankası'nın Türkiye'de devreye alacağı yeni tarım operasyonu, çiftçilerin finansmana ve pazarlara erişimini kolaylaştırarak tarımsal değer zincirlerini güçlendirecek. Tarımsal üretim kaynaklı emisyonları düşürmeyi hedefleyen bu adımın 225 bin çiftçiye doğrudan fayda sağlaması ve 100 binden fazla eşdeğer istihdamı desteklemesi öngörülüyor. Operasyon aynı zamanda kurumun küresel ölçekte 300 milyon küçük çiftçiye ulaşmayı amaçlayan "AgriConnect" vizyonunun önemli bir ayağını oluşturuyor.
İmalat sektörüne yönelik hazırlanan ayrı bir program ise Türk sanayicisi ve KOBİ'lerin yeşil ile dijital dönüşüm süreçlerini hızlandıracak. Uzun vadeli finansman imkanı sunacak olan bu program sayesinde yüzlerce firmanın dönüşüm planlarını hayata geçirmesi ve sanayide 100 binden fazla eşdeğer istihdamın korunup artırılması hedefleniyor. Öte yandan Dünya Bankası Grubu üyesi Uluslararası Finans Kurumu (IFC), Afganistan'da tarımsal atıkları işleyerek yerel istihdam ve toprak verimliliği sağlayacak bir organik gübre tesisinin kurulumuna da destek vereceğini duyurdu.
Altyapı ve temiz enerjide milyonlara dokunan projeler
Yatırım paketinin kentsel altyapı ve enerji ayağı, gelişmekte olan ekonomilerde yaşam kalitesini yükseltmeyi hedefliyor. Türkiye'de yürütülecek koordineli bir girişimle su, sanitasyon ve sürdürülebilir kentsel ulaşım ağları finanse edilecek. Bu kapsamda 1,65 milyon kişinin güvenli su ve hijyen hizmetlerine erişimi sağlanırken, yaklaşık 1,5 milyon vatandaşın toplu ulaşım imkanları modernize edilecek. Toplamda 3 milyondan fazla insanı iklime dirençli altyapıyla buluşturacak proje, 2030'a kadar 1 milyar insanın su güvenliğini sağlamayı amaçlayan "Water Forward" koalisyonu kapsamında yürütülecek.
Pasifik bölgesinde ise IFC finansmanı; Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA) ve Çok Taraflı Yatırım Garanti Ajansı (MIGA) garantileriyle Doğu Timor'da batarya depolamalı yeni bir güneş enerjisi santrali inşa edilecek. Ülkenin enerji güvenliğini pekiştirecek tesisin, yıllık bazda Doğu Timor'un Gayri Safi Yurt İçi Hasılasının (GSYH) yaklaşık yüzde 1,5 ila 2'sine denk gelen bir tasarruf sağlaması bekleniyor.
Sürdürülebilir finansman ve küresel tedarik zincirlerinde yeni araçlar
Dünya Bankası, yeşil dönüşümün finansman ayağını çeşitlendirmek için yenilikçi sermaye piyasası araçlarını da devreye alıyor. Türk bankalarına sağlanacak yeni sürdürülebilir finansman kredileri; dijital tabanlı mavi tahviller gibi enstrümanlar aracılığıyla sosyal kapsayıcılık, mavi ekonomi ve düşük karbonlu üretime yönlendirilecek.
Küresel tedarik zincirlerini dönüştürmeyi amaçlayan bir diğer adımda ise karma finansman destekli yeni bir fon oluşturuldu. IFC kaynakları, Küresel Çevre Fonu'nun imtiyazlı finansmanı ve küresel markaların yatırımlarını bir araya getiren bu yapı; gelişmekte olan ülkelerdeki tekstil, hazır giyim ve ayakkabı üreticilerinin su tasarrufu, enerji verimliliği ve döngüsel ekonomi yatırımlarına erişimini kolaylaştıracak. Böylece KOBİ ağırlıklı tedarikçilerin küresel pazardaki rekabet güçlerini koruyarak temiz üretime geçişlerinin önü açılacak.