Antalya'da 20 Kasım'a kadar sürecek olan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı (COP31), küresel enerji dönüşümünde nükleer teknolojilerin kritik yükselişine sahne oluyor. Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleşen zirvede, artan enerji ihtiyacının karbon salımı yapmadan nasıl karşılanacağı sorusu nükleer enerjiyi tartışmaların merkezine yerleştirdi.
Küresel elektrifikasyon hedefi yeni kaynak arayışını tetikledi
Zirvenin enerji ajandasına, Türkiye'nin COP31 Başkanlığı öncülüğünde hayata geçirilen "35 by 35" küresel elektrifikasyon girişimi damga vurdu. 2035 yılına dek dünya genelindeki nihai enerji tüketiminde elektriğin payını yüzde 35 seviyesine taşımayı amaçlayan bu vizyon, devasa bir ek elektrik talebini de beraberinde getiriyor. Katılımcı ülkeler, yenilenebilir kaynakların yanı sıra kesintisiz enerji sağlayabilen nükleer santrallerin bu dönüşümdeki tamamlayıcı gücüne dikkat çekti.
39 ülkeden nükleer kapasiteyi üç katına çıkarma taahhüdü
Nükleer enerjiye duyulan küresel ilgi, ülkelerin uzun vadeli taahhütlerine de doğrudan yansıdı. İlk olarak COP28'de 22 ülkenin imzasıyla başlayan ve 2050 yılına kadar küresel nükleer enerji kapasitesini üç katına çıkarmayı hedefleyen deklarasyona destek veren ülke sayısı Türkiye'nin de katılımıyla 39'a yükseldi. Zirve boyunca ev sahibi Türkiye'nin yanı sıra Kanada, Fransa, Birleşik Krallık, Japonya, Finlandiya, Kazakistan ve Togo gibi farklı coğrafyalardan ülkeler kendi pavilyonlarında nükleer odaklı oturumlar düzenledi. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ve Dünya Nükleer Birliği (WNA) gibi çatı kuruluşların da katkı sunduğu zirve tamamlandığında, nükleer enerji temalı etkinlik sayısının 20'yi geçmesi öngörülüyor.
"2035 hedefleri için fizibilite çalışmaları bugünden başlamalı"
COP31 kapsamında küresel enerji trendlerini değerlendiren IC Holding Murahhas Azası ve IC Nükleer Teknoloji Yönetim Kurulu Başkanı Murad Bayar, 2035 hedeflerine ulaşmak için zaman kaybedilmemesi gerektiğini vurguladı. Yenilenebilir enerji yatırımlarının tek başına arz güvenliğini sağlamada yeterli olmayabileceğini belirten Bayar, farklı düşük karbonlu teknolojilerin eş zamanlı devreye alınması gerektiğini ifade etti.
2035 yılının takvimlerde uzak gibi görünse de dev enerji projelerinin planlama ve inşa süreleri hesaba katıldığında oldukça yakın bir tarih olduğuna işaret eden Bayar, "Belirlenen hedefleri yakalayabilmek için fizibilite ve yatırım hazırlıklarının bugünden başlatılması şart" değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye için stratejik fırsat ve teknoloji iş birliği vurgusu
Dünyanın nükleer alanda yeni bir yatırım dalgasına girdiğini belirten Murad Bayar, özellikle tüketim noktalarına yakın kurulabilen küçük modüler reaktörlerin (SMR) sanayi tesisleri için büyük bir potansiyel barındırdığını kaydetti. Nükleer yatırımların Türkiye açısından doğal gaz ithalatını düşürme ve yerli üretim kapasitesini artırma noktasında stratejik bir fırsat sunduğunu dile getiren Bayar, sözlerini şöyle tamamladı:
"Nükleer teknolojilerde kalıcı bir yetkinlik kazanmak tek bir kurumun çabasıyla sağlanamaz; üniversiteler, teknoloji geliştiricileri ve sanayi kuruluşları ortak hareket etmelidir. Bu ekosistemi güçlendirdiğimiz takdirde Türkiye, yalnızca kendi elektriğini üreten bir ülke olmaktan çıkıp, büyük ölçekli santrallerden küçük modüler reaktörlere kadar mühendislik ve teknoloji ihracatıyla küresel değer zincirinde söz sahibi bir aktöre dönüşebilir."