Avrupa Birliği (AB), Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşı sonlandırmaya yönelik diplomatik arayışlar sürerken, olası bir barış anlaşmasının taşıması gereken temel kriterleri netleştirdi. Avrupa Dış İlişkiler Servisi (EEAS) Genel Sekreteri Kajsa Ollongren, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’ı temsilen katıldığı Brüksel’deki Schuman Güvenlik ve Savunma Forumu’nda kritik değerlendirmelerde bulundu. Avrupa Parlamentosu’nda düzenlenen forumda konuşan Ollongren, Moskova yönetimini yeniden saldırıya geçmekten alıkoyacak bağlayıcı güvenlik garantileri olmadan kalıcı bir barışın inşa edilemeyeceğini ifade etti.
Kağıt üzerinde kalan taahhütler yerine somut caydırıcılık
Rusya’nın geçmiş dönemdeki siyasi sicilinin gelecekte vereceği sözlere duyulacak güveni zedelediğini dile getiren Kajsa Ollongren, müzakere masasında yalnızca iyi niyet beyanlarına dayalı siyasi deklarasyonların yeterli olmayacağının altını çizdi. AB’nin Ukrayna halkının talep ettiği adil ve sürdürülebilir barış vizyonunun arkasında durduğunu belirten Ollongren, bu sürecin mutlaka sahada karşılığı olan güvenlik mekanizmalarıyla desteklenmesi gerektiğini kaydetti.
Olası bir ateşkes veya barış metninin, Rusya’nın askeri kapasitesini toparlayıp yeni bir işgal girişiminde bulunmasını imkânsız kılacak maddeler içermesi gerektiğini savunan Ollongren, durumu şu sözlerle özetledi:
"Kör bir güven, caydırıcılık olmadan temenniden ibarettir."
Küresel çatışma riski ve uluslararası hesap verebilirlik
Konuşmasında küresel güvenlik mimarisindeki kırılganlıklara da değinen Ollongren, günümüzde dünyanın İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en yoğun silahlı çatışma döneminden geçtiğine dikkat çekti. Uluslararası hukuku ihlal eden aktörlerin yaptırımsız kalmasının diğer devletleri de benzer adımlar atmaya cesaretlendireceği uyarısında bulunan Genel Sekreter, cezasızlık algısının kırılması gerektiğini vurguladı.
Bu kapsamda AB’nin Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ile tam dayanışma içinde olduğunu hatırlatan Ollongren, Ukrayna’ya karşı işlenen saldırı suçlarının yargılanması amacıyla Özel Mahkeme kurulması gibi yeni hukuki mekanizmaların oluşturulmasına tam destek verdiklerini açıkladı.
Avrupa savunmasında 400 milyar avroluk eşik aşıldı
Avrupa’nın küresel ölçekte güvenilir bir güvenlik aktörü haline gelebilmesi için kendi savunma sanayisi ve askeri kapasitesini tahkim etmesi gerektiğini belirten Ollongren, üye ülkelerin savunma bütçelerine ilişkin güncel verileri paylaştı. Buna göre, AB üyesi ülkelerin toplam savunma harcamaları 400 milyar avro sınırını geride bırakarak Birliğin gayri safi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 2,2’si seviyesine ulaştı.
Önümüzdeki iki yıllık süreçte bu bütçeye 150 milyar avroluk ek kaynak daha aktarılacağını duyuran Ollongren, uluslararası ittifaklarda güvenin ancak karşılıklılık, öngörülebilirlik ve sahadaki güvenilirlik ile tesis edilebileceğini ifade etti.
Türkiye’nin operasyonel katkısı ve İngiltere mesajı
AB’nin kriz bölgelerindeki operasyonel gücüne uluslararası ortakların sağladığı katkılara da değinen Kajsa Ollongren, Birliğin son 20 yılda yürüttüğü askeri ve sivil misyonlara 45 farklı ülkenin personel, uzmanlık ve saha kapasitesiyle destek verdiğini belirtti. Ollongren, Türkiye’nin de bu süreçte AB operasyonlarına önemli katkı sunan ülkeler arasında yer aldığını özellikle hatırlattı.
Forumda ayrıca Brexit sonrası Avrupa güvenlik mimarisiyle iş birliği arayışında olan İngiltere’ye ilişkin yeni bir gelişmeyi de paylaşan Ollongren, Londra yönetiminin yakın gelecekte AB’nin sivil misyonlarına katılım sağlayabileceğini duyurdu.