Dünya genelinde milyarlarca kullanıcısı bulunan sosyal medya platformları, çocukların zihinsel ve fiziksel sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri ile algoritmik sansür iddiaları nedeniyle yargı kıskacında. Son dönemde ABD'nin 29 eyaletinde açılan ve 1,4 trilyon dolarlık devasa tazminat istemlerini barındıran davalar, platformların çocuk kullanıcıları ekranda tutma stratejilerini gözler önüne serdi.
13 yaş altı kullanıcıların tespiti ve platformdan uzaklaştırılması konusunda yetersiz kalmakla suçlanan Meta, davaların derinleşmesi üzerine geri adım atarak 18 milyar doları bulan bir uzlaşma paketini kabul etti. Bu kararla birlikte ABD'li reşit olmayan kullanıcılar için varsayılan günlük 2 saatlik sınır, gece erişim kısıtlaması ve daha katı yaş doğrulama adımları devreye girecek.
TİCARİ TASARIM TERCİHLERİ ÇOCUK GÜVENLİĞİNİ TEHDİT EDİYOR
Meta’nın küresel çaptaki bu geri adımını değerlendiren Dijital İletişim Danışmanı Ümit Sanlav, sorunun yalnızca zararlı içeriklerden ibaret olmadığını belirtti. Dijital mecraların kurgusal yapısına dikkat çeken Sanlav; sonsuz kaydırma, kişiselleştirilmiş öneriler ve sürekli bildirimlerin masum birer teknik özellik gibi sunulamayacağını ifade etti.
Sanlav, platformların ticari kaygılarla geliştirdiği bu sistemlerin doğrudan bir çocuk güvenliği krizine dönüştüğünü vurgulayarak, Türkiye’de de şirketlerin kendi inisiyatifine dayanmayan, yasal olarak bağlayıcı yaş uygunluğu ve süre kısıtlaması düzenlemelerinin hayata geçirilmesi gerektiğini aktardı.
TÜRKİYE'DE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ VE AYRIMCILIK CEZASI
Dev platformların tek taraflı müdahaleleri yalnızca çocuk güvenliğiyle sınırlı kalmıyor. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Filistin'e destek içerikli paylaşımları engellenen ve hesabı kısıtlanan sunucu İkbal Gürpınar’ın başvurusunu haklı bularak Meta'ya 256 bin 357 lira idari para cezası kesti.
İki farklı ülkedeki hukuki süreçlerin tabloyu netleştirdiğini dile getiren Sanlav, bir tarafta çocukları ekrana bağlama hırsı, diğer tarafta ise algoritmik ayrımcılık ve sansürün durduğunu belirtti. Küresel teknoloji devlerinin faaliyet gösterdikleri ülkelerin mevzuatına uymak zorunda olduğunu kaydeden uzman, platformların kullanıcılara neyi, ne kadar süreyle ve hangi gerekçeyle gösterdiğinin de kamu denetimine tabi tutulması gerektiğinin altını çizdi.
