Orta Doğu’da bir süredir tırmanışta olan askeri ve jeopolitik gerilim, küresel lojistik ve enerji tedariğinin kalbi sayılan deniz geçitlerini doğrudan hedef almaya başladı. ABD ile İran arasındaki karşılıklı hamlelerin Hürmüz Boğazı’nda yarattığı kilitlenme, Yemen merkezli gelişmelerin ardından Babülmendep Boğazı’na da sıçradı. İki kritik noktada birden baş gösteren kriz, dünya genelinde yeni bir enerji ve tedarik çalkantısı endişesini beraberinde getirdi.
Hürmüz’de Trafik Kesildi, Brent Petrol 90 Dolara Dayandı
Dünya petrol arzının en önemli geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiği adeta felç oldu. Son beş gündür neredeyse hiçbir geminin geçiş yapamadığı boğazda, önceki gün yalnızca tek bir tankerin hareket ettiği kaydedildi.
Geçişlerin durma noktasına gelmesi, küresel piyasalarda anında karşılık buldu. Brent petrolün varil fiyatı 90 dolar sınırına dayanırken, deniz taşımacılığında navlun fiyatları ve savaş riski sigorta primleri rekor seviyede yükseldi.
Babülmendep’te Deniz Ablukası: Geçiş Sayıları Dibe Vurdu
Krizin ikinci ayağını oluşturan Babülmendep Boğazı’nda ise Yemen’deki Husilerin Suudi Arabistan’a karşı ilan ettiği deniz ablukası dengeleri değiştirdi. Suudi tarafının Husi liderlerine yönelik hava operasyonlarına karşılık Abha Uluslararası Havalimanı’nı hedef alan Husiler, bölgedeki deniz trafiğini kontrol altına alacağını açıkladı.
Bu hamlenin ardından boğazdan geçen ham petrol tankerlerinin sayısı yüzde 69 oranında azaldı.
20 Temmuz: 16 gemi
21 Temmuz: 5 gemi
Bugün: 9 gemi
Uzmanlardan Uyarı: Afrika Rotası Maliyetleri Katlayacak
Gelişmeleri değerlendiren ING Group Kıdemli Ulaşım ve Lojistik Sektör Ekonomisti Rico Luman, fiili bir saldırı gerçekleşmese dahi açıklanan kararların risk algısını zirveye taşıdığına dikkat çekti. Yükselen sigorta ve navlun maliyetlerinin nihai ürün fiyatlarına yansıyacağını vurgulayan Luman, şu noktalara işaret etti:
Alternatif Limanlar: Suudi Arabistan’ın ihracat için Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’nı daha aktif kullanması bekleniyor.
Uzayan Rotalar: Süveyş Kanalı ve Akdeniz’e ulaşmak isteyen gemilerin Afrika’yı (Ümit Burnu) dolaşmak zorunda kalması, teslimat sürelerini ve navlun maliyetlerini ciddi oranda artıracak.
Sevkiyat Ertelemeleri: Konteyner taşımacılığı yapan dev şirketlerin, bölgedeki geçiş planlarını askıya alması veya ertelemesi gündemde.
